Ułan Bator Улаанбаатар
Herb Ułan Bator Flaga Ułan Bator
Ułan Bator w 2009
Państwo	Mongolia
miasto wydzielone	Ułan Bator
Powierzchnia	4704,4 km²
Wysokość	1350 m n.p.m.
Ludność  • liczba ludności • gęstość	1 240 037 (10.11.2010) 264 os./km²
Nr kierunkowy	+976 (0)11
Tablice rejestracyjne	УБ
Miasta partnerskie	Denver Gold Coast Leeds Miyakonojō Seul Tajpej Tiencin
Położenie na mapie Mongolii Ułan Bator Улаанбаатар
47°55′N 106°55′E / 47.917, 106.917Na mapach: 47°55′N 106°55′E / 47.917, 106.917
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Ułan Bator

Mapa Ułan Bator z podziałem na dzielnice

Ułan Bator (mong. Улаанбаатар, Ulaanbaatar) – stolica Mongolii. Miasto położone jest w środkowo-wschodniej części kraju, nad rzeką Tuul gol, w dolinie otoczonej czterema masywami górskimi: Bajandzürch, Czingeltej, Songinochajrchan i Bogdchan uul. Miasto leży na wysokości około 1350 m n.p.m.^[1]. Miasto wydzielone Ułan Bator ma 4704,4 km² powierzchni, liczba mieszkańców wynosi 1 240 037 (10.11.2010^[2]). W jego skład wchodzi osiedla satelickie Nalajch, Bagnuur oraz Bagchangaj.

[edytuj] Historia

Za datę założenia Ułan Bator przyjmuje się rok 1639. Wtedy to, nad brzegami jeziora Szireet Cagaan Nuur odbyła się uroczystość, w trakcie której czteroletniego Dzanabadzara uznano za inkarnację otwierającą listę bogd gegeenów – przywódców religijnych Mongolii. Koczująca siedziba Dzanabadzara i jego następców nazywana była Örgöö (jurta pałacowa) – stąd też przyjęta w literaturze europejskiej nazwa Urga. Aż do II połowy XVIII wieku siedziba bogd gegeena zmieniała swą lokalizację wielokrotnie. Wreszcie, w 1778 roku osiadła na miejscu dzisiejszej stolicy Mongolii. Początkowo Urga była właściwie wielkim klasztorem, dopiero w XIX wieku stała się najważniejszym w kraju centrum handlowym położonym na szlaku herbacianym poprowadzonym pomiędzy Chinami i Rosją. W 1911 roku w Urdze proklamowano niepodległość Mongolii (nie zaakceptowaną przez inne kraje, zamiast tego Rosja i Chiny na mocy traktatu w Kiachcie w 1915 roku uznały autonomię Mongolii w ramach Chin). W 1918 do Urgi ponownie wkroczyły wojska chińskie. W II 1921 baron von Ungern-Sternberg ze swoimi wojskami (Azjatycka Dywizja Konna) zdobywa stolicę i oswobadza Bogdo gegena (był nim Bogda Chan) z niewoli chińskiej. Przez kilka miesięcy (do VII tegoż roku) Ungern sprawuje faktyczną władzę w mieście (prawnie władcą jest Bogda Chan), po czym Urga zostaje zajęta przez Armię Czerwoną. 26 listopada 1924 zmieniono nazwę miasta na Ułan Bator (mong. Ulaanbaatar, dosł. "czerwony bohater"), w hołdzie bohaterowi narodowemu Damdinowi Suche Batorowi, który wezwał Armię Czerwoną na pomoc. W 1938 zniszczono prawie wszystkie z 500 lamajskich świątyń stolicy wraz ze zbiorami sztuki oraz trzy z czterech pałaców Bogd gegeena. Od przełomu lat 50. i 60. XX w. zaczyna się intensywna rozbudowa miasta, w latach 70. powstały liczne osiedla wieżowców z wielkiej płyty.

[edytuj] Podział administracyjny

Miasto wydzielone Ułan Bator dzieli się na 9 dzielnic (дүүрэг; düüreg), które dzielą się następnie na 132 osiedla (хороо; choroo). Dwie dzielnice – Bagchangaj i Bagnuur – są eksklawami miasta leżącymi na terytorium ajmaku centralnego.

[edytuj] Transport

Miasto jest głównym centrum komunikacyjnym kraju. Pod Ułan Bator mieści się port lotniczy Czyngis-chan (do 21.12.2005 miało nazwę Bujant Uchaa), obsługujące połączenia krajowe i międzynarodowe. Stolica leży na szlaku mongolskiego odgałęzienia kolei transsyberyjskiej (tzw. kolei transmongolskiej) ze stacją kolejową Ułan Bator. Z Ułan Bator prowadzą odcinki dróg asfaltowych w kierunku granic chińskiej i rosyjskiej (z odgałęzieniem do miast Erdenet i Bulgan) a także na wschód (do Öndörchaan) i zachód (do Arwajcheer).

[edytuj] Nauka, uniwersytety, biblioteki

W Ułan Bator mają swą siedzibę liczne uniwersytety, m.in. najstarsza świecka uczelnia kraju - Państwowy Uniwersytet Mongolski - oraz wiele bibliotek (m. in. Biblioteka Centralna, gromadząca stare manuskrypty mongolskie, tybetańskie, mandżurskie i chińskie).

[edytuj] Zabytki, muzea, atrakcje turystyczne

• pałac bogd chaana (przełom XIX i XX wieku),
• klasztor Gandan (założony w 1838 roku),
• klasztor - muzeum Czojdżin lamy (początek XX wieku),
• klasztor Dambadardżaa chijd (założony w latach 1761-1765),
• klasztor Geser süm (założony w latach 1919-1920),
• klasztor Dar' echijn süm (założony w 1779 roku),
• pałac Czin wan Chanddordża (początek XX wieku).

• Narodowe Muzeum Historii Mongolii,
• Muzeum Sztuki im. Dzanabadzara,
• Muzeum Przyrodnicze,
• Galeria Mongolskiej Sztuki Współczesnej,
• Muzeum Historii Ułan Bator,
• Muzeum Stroju Mongolskiego,
• Muzeum Represji i Ofiar Komunizmu.

• Plac Suche Batora z pomnikiem Suche Batora, gmachem mongolskiego Parlamentu i budynkiem Gmachu Teatru Opery i Baletu,
• Teatr Dramatyczny,
• Pomnik na wzgórzu Dzajsan,
• Posąg Buddy u stóp wzgórza Dzajsan.

Przypisy