Terytoria zależne świata w 2011 r.

Narodów Zjednoczonych listę Zaufanie i pokoje Samorządny terytoriów (oficjalny dokument)

Terytorium zależne – ogólne określenie obszarów znajdujących się pod różnymi formami zależności politycznej od jakiegoś państwa. Terytoriami zależnymi są lub były: kolonie, departamenty zamorskie i terytoria zamorskie, kondominia, protektoraty, terytoria mandatowe i powiernicze, terytoria stowarzyszone, terytoria zewnętrzne, dependencje, terytoria nieinkorporowane i inne.

[edytuj] Terytoria zależne istniejące obecnie

Nie ma kryteriów pozwalających w każdym przypadku jednoznacznie rozstrzygnąć, czy dany obszar stanowi terytorium zależne, czy jest integralną częścią jakiegoś państwa. Lista terytoriów niesamodzielnych ONZ liczy tylko 16 pozycji, natomiast w oficjalnych wykazach terytoriów zamorskich poszczególnych państw uwzględnianych jest znacznie więcej takich jednostek. Ustalając, czy dany obszar jest terytorium zależnym należy brać również pod uwagę jego oddalenie od kraju macierzystego i szczególny status administracyjny. Lista obejmuje 69 terytoriów zależnych – nazewnictwo zgodne z ustaleniami Komisji Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej oraz Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

W rubryce "Data utworzenia" podano rok utworzenia posiadłości – pominięto tu krótkie okresy administracji przez inne państwa; w przypadku dłuższego administrowania przez obecną metropolię podano datę wydzielenia jako osobnego terytorium.

Posiadłości	Nazwa terytorium	Data utworzenia	Wcześniejszy status Zmiany statusu od czasu utworzenia terytorium
Australii	Australijskie Terytorium Antarktyczne[1]	1933	terytorium brytyjskie
	Norfolk – Terytorium Wyspy Norfolk	1914	terytorium Nowej Południowej Walii
	Wyspa Bożego Narodzenia – Terytorium Wyspy Bożego Narodzenia	1958	terytorium brytyjskiego Singapuru
	Wyspy Ashmore i Cartiera – Terytorium Wysp Ashmore i Cartiera	1978	część Terytorium Północnego
	Wyspy Heard i McDonalda – Terytorium Wysp Heard i McDonalda	1947	terytorium brytyjskie
	Wyspy Kokosowe – Terytorium Wysp Kokosowych (Keelinga)	1955	terytorium brytyjskiego Singapuru
	Wyspy Morza Koralowego – Terytorium Wysp Morza Koralowego	1969	część australijskiego stanu Queensland
Danii	Grenlandia	1380	posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1979 terytorium autonomiczne
	Wyspy Owcze	1380	posiadłość korony norweskiej; od 1380 posiadłość duńskiej Norwegii; od 1814 posiadłość Danii; od 1948 terytorium autonomiczne
Francji	Francuskie Terytoria Południowe i Antarktyczne[1]	1955	dependencja Madagaskaru
	Gujana Francuska	1643	obszar bez przynależności państwowej; od 1946 departament zamorski
	Gwadelupa	1775	część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski
	Majotta	1975	część francuskich Komorów; od 2003 zbiorowość zamorska; od 2011 departament zamorski		Martynika	1783	część Antyli Francuskich; od 1946 departament zamorski
	Nowa Kaledonia	1853	obszar bez przynależności państwowej; od 1946 terytorium zamorskie, od 1999 specjalny status
	Polinezja Francuska	1842–1888	obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa na poszczególnych wyspach); od 1946 terytorium zamorskie jako Francuskie Posiadłości w Oceanii, od 1957 pod obecną nazwą, od 2003 zbiorowość zamorska
	Reunion	1642	obszar bez przynależności państwowej; od 1665 posiadłość Francuskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej, od 1764 kolonia , od 1946 departament zamorski
	Saint-Barthélemy – Wspólnota Saint-Barthélemy	2007	część Gwadelupy
	Saint-Martin – Wspólnota Saint-Martin	2007	część Gwadelupy
	Saint-Pierre i Miquelon – Wspólnota Terytorialna Saint-Pierre i Miquelon	1763	część brytyjskiej Nowej Szkocji; od 1946 terytorium zamorskie, od 1976 departament zamorski, od 1985 zbiorowość terytorialna, a od 2003 zbiorowość zamorska
	Wallis i Futuna – Terytorium Wysp Wallis i Futuna	1961	dependencja Nowej Kaledonii; od 1961 terytorium zamorskie, od 2003 zbiorowość zamorska
	Wyspa Clippertona	1935	część Francuskich Posiadłości w Oceanii (obecna Polinezja Francuska)
Holandii	Aruba	1986	część Antyli Holenderskich
	Bonaire	2010	część Antyli Holenderskich
	Curaçao – Kraj Curaçao	2010	część Antyli Holenderskich
	Saba	2010	część Antyli Holenderskich
	Sint Eustatius	2010	część Antyli Holenderskich
	Sint Maarten	2010	część Antyli Holenderskich
Norwegii	Jan Mayen	1922	obszar bez przynależności państwowej
	Svalbard	1920	obszar bez przynależności państwowej
	Wyspa Bouveta	1928	terytorium brytyjskie
	Wyspa Piotra I[1]	1930	obszar bez przynależności państwowej
	Ziemia Królowej Maud[1]	1938	obszar bez przynależności państwowej
Nowej Zelandii	Dependencja Rossa[1]	1923	terytorium brytyjskie
	Niue	1903	część Wysp Cooka; od 1974 terytorium stowarzyszone
	Tokelau	1949	część brytyjskiej kolonii Wyspy Gilberta i Ellice
	Wyspy Cooka	1901	część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; od 1965 terytorium stowarzyszone
Stanów Zjednoczonych	Baker	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Guam – Terytorium Guamu	1898	część hiszpańskich Filipin
	Howland	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Jarvis	1858	obszar bez przynależności państwowej
	Johnston	1858	obszar bez przynależności państwowej
	Kingman	1922	obszar bez przynależności państwowej
	Mariany Północne – Wspólnota Marianów Północnych	1978	część Powierniczych Wysp Pacyfiku
	Midway – Wyspy Midway	1867	obszar bez przynależności państwowej
	Navassa[2]	1857	obszar bez przynależności państwowej
	Palmyra	1959	część amerykańskiego Terytorium Hawajów
	Portoryko – Wspólnota Portoryka, Wolne Stowarzyszone Państwo Portoryko[3]	1898	kolonia Hiszpanii; od 1917 terytorium Stanów Zjednoczonych, od 1952 terytorium stowarzyszone ze Stanami Zjednoczonymi
	Samoa Amerykańskie – Terytorium Samoa Amerykańskiego	1899	obszar bez przynależności państwowej (lokalne królestwa)
	Wake</ref>	1898	terytorium hiszpańskie
	Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych	1917	posiadłość Danii
Wielkiej Brytanii	Akrotiri	1960	część brytyjskiego Cypru
	Anguilla	1980	część brytyjskiego terytorium Saint Kitts-Nevis-Anguilla
	Bermudy	1612	obszar bez przynależności państwowej; od 1612 kolonia Kompanii Wirginijskiej, od 1615 kolonia Somers Isles Company, od 1684 kolonia korony, a od 2002 terytorium zamorskie
	Brytyjskie Terytorium Antarktyczne[1]	1962	3 dependencje Falklandów: Ziemia Grahama, Orkady Południowe, Szetlandy Południowe
	Brytyjskie Terytorium Oceanu Indyjskiego	1965	część Mauritiusu
	Brytyjskie Wyspy Dziewicze	1871	część brytyjskiej kolonii Saint Christopher, Nevis, Anguilla i Wyspy Dziewicze; w latach 1871–1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Dhekelia	1960	część brytyjskiego Cypru
	Falklandy[4]	1833	część Argentyny
	Georgia Południowa i Sandwich Południowy[4]	1985	dependencja Falklandów
	Gibraltar[5]	1713	część Hiszpanii; od 1830 roku kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie
	Guernsey – Baliwat Guernsey[6]	1204	część Księstwa Normandii
	Jersey – Baliwat Jersey[6]	1487	część Guernsey
	Kajmany	1959	dependencja Jamajki; w latach 1959–1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Montserrat	1832	część brytyjskiej kolonii Antigua-Barbuda-Montserrat; w latach 1871–1958 część Federacji Wysp Podwietrznych, a w latach 1958–1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Pitcairn – Wyspy Pitcairn, Henderson, Ducie i Oeno	1952	część Brytyjskiego Terytorium Zachodniego Pacyfiku; do 1970 administrowany z Fidżi
	Turks i Caicos – Wyspy Turks i Caicos	1959	dependencja Jamajki (w latach 1848–1873 jako samodzielna kolonia); w latach 1959–1962 część Federacji Indii Zachodnich
	Wyspa Man[6]	1333	część Królestwa Szkocji; od 1399 dependencja Korony brytyjskiej
	Wyspa Świętej Heleny, Wyspa Wniebowstąpienia i Tristan da Cunha	1659	posiadłość Holandii; do 1834 posiadłość Brytyjskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej; następnie kolonia, a od 2002 terytorium zamorskie

[edytuj] Terytoria historyczne (istniejące w XX i XXI wieku)

(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium – w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne – grubszą czcionką)

[edytuj] Terytoria pod zwierzchnictwem Polski

(w rubryce potem/obecnie zaznaczono późniejsze zmiany statusu terytorium – w rubryce tej terytoria zależne oznaczono kursywą, a państwa niezależne – grubszą czcionką)

¹ Formalnie pozostawało pod zwierzchnością Ligi Narodów, w imieniu której administrację sprawowała Polska.
² Kolonia Kurlandii i Semigalii - lenna Rzeczypospolitej.

[edytuj] Zobacz też

• Państwa świata
• Terytorium stowarzyszone
• Lista etymologii nazw terytoriów zależnych
• Terytoria specjalne państw członkowskich Unii Europejskiej
• Przepisy wjazdowe do państw i terytoriów obcych dla obywateli polskich
• Terytoria autonomiczne na świecie
• Australijskie terytoria zależne
• Brytyjskie terytoria zależne
• Francuskie terytoria zależne
• Norweskie terytoria zależne
• Terytoria zależne Nowej Zelandii
• Terytoria zależne Stanów Zjednoczonych

Przypisy