Ten artykuł dotyczy ludów wywodzących się ze Złotej Ordy. Zobacz też: inne znaczenia.

Tatarzy
,,, ,,,
Şihabetdin Märcani Elder, Ğabdulla Tuqay, Marat Safin, Musa Cälil, Alsou, Dinijar Bilaletdinow, Charles Bronson, Dinara Safina
Liczebność ogółem	10 milionów[1]
Regiony zamieszkania	Rosja: 5 554 601[2]  Uzbekistan: 1 250 000[3]  Kazachstan: 400 000  Ukraina: 350 000  Tadżykistan: 200 000[1]  Kirgistan: 140 000[4]  Turkmenistan: 60 000[1]  Azerbejdżan: 30 000[1]  Rumunia: 23 000[5]  Białoruś: 15 000[1]  Stany Zjednoczone: 10 000[1]  Polska: 4 900[1]
Język	tatarski, krymskotatarski, rosyjski
Religie	islam, prawosławie
Pokrewne grupy etniczne	ludy tureckie

Rozmieszczenie Tatarów

Flaga narodowa krymskich Tatarów

Kobieta tatarska w stroju z XVIII wieku

Tatarzy (nazwa własna: Tatarlar / Татарлар) - grupa ludów tureckich z Europy środkowej i wschodniej oraz centralnej Azji.

[edytuj] Odłamy Tatarów

Tatarzy rozsiani są po ogromnych obszarach, głównie byłego ZSRR. Dzielą się na kilka grup będących często osobnymi narodami. Najliczniejsi są Tatarzy Kazańscy, zamieszkujący Tatarstan i nazywani po prostu Tatarami.

Drugą dużą grupą są Tatarzy Krymscy. Stanowili oni ludność Chanatu Krymskiego, to z tymi właśnie Tatarami walczyli Polacy w XVI-XVII wieku. Tatarzy Krymscy zostali wysiedleni z Krymu przez władze Rosji^{[potrzebne źródło]}, zaś obecnie wracają na Krym (masowo od 1989 roku), gdzie mieszka już ponad 250 tys. osób.^{[potrzebne źródło]} Mniejsze grupy Tatarów zamieszkują również Syberię. Wszyscy Tatarzy są potomkami plemion tworzących Złotą Ordę. Większość Tatarów wyznaje islam, wielu prawosławie^{[potrzebne źródło]}.

Niewielkie społeczności Tatarów osiedliły się na Litwie. Społeczności tatarskie można obecnie spotkać w Polsce, na Litwie i Białorusi. W Polsce jej najliczniejszym skupiskiem jest Podlasie (w tym Białystok, gdzie żyje ich około dwóch tysięcy) oraz Trójmiasto. W Bohonikach i Kruszynianach na Białostocczyźnie oraz w Gdańsku znajdują się meczety Tatarów.

Tatarzy często nazywani są błędnie Mongołami^{[potrzebne źródło]}. Faktem jest, że współtworzyli oni imperium mongolskie Czyngis-chana, by po jego rozpadzie utworzyć Złotą Ordę, ale ich pokrewieństwo z Mongołami wynika jedynie z podobnego stylu życia. Różnice językowe są oczywiste, a oba narody zróżnicowały się jeszcze bardziej wraz z przyjęciem przez Tatarów islamu (podczas gdy Mongołowie wyznają szamanizm lub buddyzm). Istnieją też olbrzymie różnice genetyczne, gdyż u Mongołów przeważa azjatyckie DNA, a u Tatarów europejskie^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Wojsko tatarskie

 Osobny artykuł: Wojskowość Tatarów.

 Osobny artykuł: Ordy przednie.

[edytuj] Związki Tatarów z Tatrami

Według różnych hipotez nazwa "Tatry" pochodzi prawdopodobnie od nazwy sarmackiego^{[potrzebne źródło]} (Sarmatia Europea, Scytia) plemienia nazwanego Tatarami, którzy od XIII wieku pustoszyli tereny po obu stronach Karpat. W 1790 Baltazar Hacquet zapisał, że Słowianie nazywają te góry Tatari lub Tatri ponieważ przedtem przebywały tam tatarskie hordy^[6]. Plemię to mogło mieć powiązania z Połowcami^[7], którzy od XIII wieku, połączeni z Mongołami oraz z plemionami tureckimi najechali na Ruś, Polskę^[8] i Węgry. Dawniej błędnie zakładano, że nazwa "Tatarzy" ma swoje pochodzenie w greckiej nazwie piekła czyli Tartarze. Pojawia się ona jednak znacznie wcześniej, niż miały miejsce pierwsze kontakty Tatarów z Europejczykami - jest ona wymieniana m. in. w Tajnej Historii Mongołów. W języku węgierskim nazwa Tatr to "Thorchal", "Tarczal", bądź "Tutur", "Thurthul" oznaczające również piekło^[9]

[edytuj] Zobacz też

• Tartar
• Wojskowość Tatarów
• Tatarzy w Polsce
• Chanat Krymski
• Herb Tatarów krymskich
• Reşid Rahmeti Arat
• Złota Orda
• Tatarstan

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Dariusz Wierzchoś: Kwestia niepodległości Tatarów krymskich w latach 1917–1921 w magazynie Histmag
• Łukasz Wojdyła: Tatarzy w wojsku polskim w drugiej połowie XVII wieku w magazynie Histmag