Tadeusz Mostowski – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Tadeusz Antoni Mostowski | |
 Tadeusz Antoni Mostowski |
|
 Dołęga |
|
| Data urodzenia | 19 października 1766 |
| Miejsce urodzenia | Warszawa |
| Data śmierci | 6 grudnia 1842 |
| Miejsce śmierci | Paryż |
| Rodzina | Mostowscy |
| Rodzice | Paweł Michał Mostowski Anna Rozalia Hylzen |
| Małżeństwo | Anna Barbara Olimpia Radziwiłł (rozwód) Marianna Anna Maria Potocka |
| Dzieci | Izabela Mostowska Rozalia Róża Mostowska Pelagia Mostowska Tadeusz Mostowski Józefa Mostowska |
| Odznaczenia | |
  |
|
Tadeusz Antoni hrabia Mostowski herbu Dołęga (ur. 19 października 1766 w Warszawie, zm. 6 grudnia 1842 w Paryżu) – polski literat, publicysta, polityk, wydawca, minister spraw wewnętrznych Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Syn Pawła Mostowskiego, wojewody mazowieckiego. Wychowany w domu o wysokich tradycjach intelektualnych, uczył się w Collegium Nobilium i we Francji, w 1780 mianowany asesorem sądu kryminalnego. W 1790 r. został najpierw podstolim wyszogrodzkim, a następnie kasztelanem raciąskim, wchodząc w ten sposób w skład Senatu. Zwolennik Stronnictwa Patriotycznego. Był jednym z założycieli Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. Jednocześnie w latach 1791-1792 wraz z Julianem Ursynem Niemcewiczem i Józefem Weyssenhoffem wydawał Gazetę Narodową i Obcą; m. in. nabył na jej potrzeby nową drukarnię. W 1793 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława.[1]W okresie konfederacji targowickiej opuścił Polskę i przebywał w Paryżu, pośrednicząc w rozmowach między polskimi emigrantami a władzami rewolucyjnymi. Po upadku żyrondystów więziony, w końcu 1793 r. powrócił do kraju, gdzie też podlegał prześladowaniom (internowanie). Podczas powstania kościuszkowskiego wchodził w skład Rady Zastępczej Tymczasowej (radca Wydziału Dyplomatycznego), Rady Najwyższej Narodowej (zastępca radcy w Wydziale Instrukcji) i Rady Wojennej. Po upadku powstania w niewoli rosyjskiej, z której wyszedł w 1795 na mocy amnestii; następnie we Francji. W 1802 powrócił do kraju i założył w swym pałacu na Nowolipiu (Pałac Mostowskich) nowoczesną drukarnię (czcionki sprowadzono specjalnie z Paryża i Lipska), w której do 1806 wydał 85 pozycji (m. in. 27 tomów serii "Wybór Celniejszych Pisarzów Polskich"). W latach 1806-1812 ponownie przebywał we Francji, jednocześnie dbając o ulepszenie gospodarki w swych dobrach tarchomińskich pod Warszawą.
Od 19 września 1812 r. pełnił funkcję Ministra Spraw Wewnętrznych Księstwa Warszawskiego do maja 1813 r. W latach 1815-1830 był ministrem prezydującym w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych Królestwa Polskiego. Na tym stanowisku dbał o rozwój gospodarczy kraju, inicjując m. in. akcję industrializacji, budowę Kanału Augustowskiego, założenie Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego w Marymoncie pod Warszawą, powołanie stadnin rządowych. W 1825 r. mianowany senatorem-wojewodą Królestwa Polskiego. Jednocześnie nadal był czynnym literatem i publicystą, należąc m. in. do założycieli "Towarzystwa Iksów". Swe krytyki literackie i recenzje teatralne ogłaszał w "Gazecie Korespondenta Warszawskiego", "Gazecie Warszawskiej" i "Nowym Pamiętniku Warszawskim". Był członkiem honorowym Towarzystwa Warszawskiego Przyjaciół Nauk.[2]
W roku 1832, za zgodą władz rosyjskich, przeniósł się do Francji, gdzie posiadał odziedziczone po ojcu dobra ziemskie. Zmarł w Paryżu i został pochowany na Cmentarzu Montmartre.
[edytuj] Rodzina
Jego pierwszą żoną była Anna Olimpia, z domu Radziwiłłówna, z którą ożenił się w roku 1787 i z którą nie miał dzieci. Rozwiódł się z nią przed 1804 rokiem a niedługo potem ożenił się po raz drugi. Z drugiego małżeństwa Marianną Potocką (1780-1837) miał piątkę dzieci: Tadeusza, Józefę, Izabellę, Pelagię i Różę.
[edytuj] Odznaczenia
W 1815 odznaczony Orderem Orła Białego. [3]
[edytuj] Dorobek literacki i publicystyczny
- mowy sejmowe i projekt Ordynacji Sejmowej (1790-1972)
- mowy sejmowe na Sejmach Królestwa Polskiego
- Wyrabianie cukru z buraków sposobem domowym, Warszawa 1838, 1841 (wyd. 2)
- czterotomowe rękopiśmienne Pamiętniki (nie dotrwały do naszych czasów)
Przypisy
- ↑ Zbigniew Dunin-Wilczyński, Order Świętego Stanisława, Warszawa 2006, s. 209.
- ↑ Aleksander Kraushar, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauk 1800-1832 : monografia historyczna osnuta na źródłach archiwalnych. Ks. 4, Czasy polistopadowe : epilog : 1831-1836, 1906, s. 492.
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 283.
|
|||||||
|
||||||||||
|
||||||||||
|
|||||
|
|||||||
|
|||||||