Tadeusz Matuszewicz
Łabędź
Data urodzenia	1765
Miejsce urodzenia	Raśna
Data śmierci	31 października 1819
Miejsce śmierci	Bolonia
Rodzina	Matuszewiczowie
Rodzice	Marcin Matuszewicz Anna Szczytt
Małżeństwo	Marianna Przebendowska Felicja Przebendowska
Dzieci	Zofia Kicka z d. Matuszewiczówna, ż. Ludwika Kickiego Adam Matuszewicz (tyt. hr. ros. 1824) Seweryn Matuszewicz
Odznaczenia

Tadeusz Wiktoryn Matuszewicz, występuje też pisownia Matusewicz; Matuszewic herbu Łabędź (ur. w 1765 w Raśni, zm. 31 października 1819 w Bolonii) – minister skarbu Królestwa Polskiego w latach 1815–1817, minister skarbu Księstwa Warszawskiego od 30 września 1810, jeden z inicjatorów zawiązania Konfederacji Generalnej Królestwa Polskiego 28 czerwca 1812, członek Rządu Centralnego Wojskowego Tymczasowego Obojga Galicji w 1809, wolnomularz.

Syn Marcina Matuszewicza.

[edytuj] Działalność publiczna

Był posłem na Sejm Czteroletni, uczestniczył w opracowaniu projektu konstytucji 3 maja. Członek Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej^[1]. W czasie insurekcji kościuszkowskiej w 1794 był członkiem Rady Najwyższej Narodowej.

[edytuj] Przynależność i wyróżnienia

Został członkiem Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Od 1811 należał do loży Wielkiego Wschodu Narodowego Księstwa Warszawskiego. W roku 1812 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława^[2]. Odznaczony Legią Honorową (1809), Orderem Orła Białego (1812), kawaler maltański od 1804^[3].

[edytuj] Opinie współczesnych

Kajetan Koźmian nie szczędził słów podziwu dla Matuszewicza, szczególnie jego talentu pisarskiego, tłumacza, a przede wszystkiem mówcy: "Mąż ten znakomity cnotą , nauką i wielkiemi talentami , a nadewszystko rzadkiem umiarkowaniem umysłu."^[4] "Wszystko co tylko wyszło z pod pióra tego męża, nosi cechę wytwornego smaku, wzorowej ogłady, harmonii i płynności wiersza, a razem rzadkiej znajomości języka narodowego, którego, całą zamożność w wysokim stopniu posiadał." (tamże) Specjalne uznanie zdobył sobie krasomówstwem: "Lecz Matusewiczowi palma pierwszeństwa między oświeconymi rodakami należy się bez sporu z wymowy. ... Pisał prozą wybornie, mówił zwłaszcza nieprzygotowany jeszcze lepjej. — Ścisła loika, porządek w myślach, jasność w wysłowieniu, gładkość okresów właściwość retorycznych ozdób, obfitość języka bez rozwlekłości, ogień bez zapędu, zgoła we wszystkiem szczęśliwa doskonałości miara, cechowały jego wymowę. Dodajmy do tego przyjemną postać, głos brzmiący, harmonijny i giętki, który mu posługiwał do wydania wszystkich uczuć jego serca, i który zaprawiał, że tak powiem, niepojętym urokiem to wszystko, co z ust jego wychodziło; gdy skończył mówić, chęć słuchania zawsze pozostawała w słuchaczach." (tamże)

[edytuj] Koniec działalności publicznej

Tak opisuje ostatnie lata życia Matuszewicza na jego pogrzebie Niemcewicz: "Złamanego trudami, przyjął Senat w sędziwe swe grono; tam acz widocznie juź były niknącemi fizyczne siły jego, przecież ta lepsza część człowieka, ten duch nieśmiertelny , ta stałość w prawidłach, to obywatelstwo, ta przekonywająca wymowa, jak w poranku życia, tak i z mierzchem onego równym zawsze blaskiem jaśniały. Upadł pozostały z niewielu filar, dźwigający starożytny przybytek ojczyzny naszej."^[5] W przekonaniu Koźmiana, blisko zaprzyjaźnionego z Matuszewiczem, powodem trochę przedwczesnego – mimo zawodzącego go zdrowia – odejścia z życia publicznego były intrygi zawistnych polityków utrudniające działanie urzędu Ministra. Miejscem jego odejścia stał się słynny Czarnolas, wniesiony przez żonę we wianie. Odejście na wieś, prócz schronienia przed nieżyczliwymi, życia według praw natury i spożytkowania uroków sielskiej prostoty miało i wymiar religijny: o tym świadczy tak przetłumaczenie O naśladowaniu Chrystusa, jak i wybudowanie w 1817 roku drewnianego kościoła w Ciachcinie.

[edytuj] Tłumaczenia i pisma

• naśladowania Pieśni Horacego.
• Jacques Delille, O imaginacji, prawdopodobnie całość przetłumaczona.
• Mowa jaśnie wielmożnego Matuszewica [...] miana w izbie poselskiey przy wprowadzeniu projektów skarbowych dnia 17 grudnia 1811 roku; (wiele wydań – również w Polskiej Bibliotece Internetowej)
• Wergiliusz, Eneida, Ksiega IX, fragmenty.
• Tomasz a Kempis, O naśladowaniu Chrystusa ksiąg IV, 1818, Warszawa, N. Glueksberg; (wiele wydań – również w Polskiej Bibliotece Internetowej).
• Pamiętniki (rękopis? zaginione?)
• zostawił też trochę ulotnych wierszy, rozważań o synonimach i artykułów w czasopismach.

Przypisy

p • d • e Rząd Stanisława Kostki Potockiego W dniu zaprzysiężenia Stanisław Kostka Potocki • Tadeusz Dembowski • Feliks Łubieński • Jan Paweł Łuszczewski • Józef Poniatowski • Aleksander Potocki Późniejsi członkowie Michał Kochanowski • Tadeusz Matuszewicz • Tadeusz Mostowski • Ignacy Sobolewski • Jan Węgleński •

p • d • e Rząd Centralny Wojskowy Tymczasowy Obojga Galicji Stanisław Kostka Zamoyski • Maksymilian Lewicki • Marcin Badeni • Jan Bąkowski • Tomasz Dąbski • Józef Dzierzkowski • Jacek Fredro • Franciszek Grabowski • Józef Koźmian • Józef Kalasanty Lewicki • Tadeusz Matuszewicz • Ignacy Miączyński • Piotr Orzechowski • Izydor Pietruski • Jan Tarnowski • Jan Uruski • Józef Wielhorski

p • d • e Członkowie Rady Najwyższej Narodowej 1794 Tadeusz Dembowski • Franciszek Ksawery Dmochowski • Franciszek Gautier • Ludwik Szymon Gutakowski • Hugo Kołłątaj • Jan Jaśkiewicz • Michał Kochanowski • Tadeusz Matuszewicz • Tadeusz Mostowski • Franciszek Myszkowski • Ignacy Potocki • Alojzy Sulistrowski • Józef Szymanowski • Tomasz Wawrzecki • Stanisław Wielowiejski • Ignacy Wyssogota Zakrzewski •