Szyb (górnictwo) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Szyb[1] – wyrobisko kapitalne górnicze pionowe lub pochyłe o nachyleniu powyżej 45° o przekroju poprzecznym powyżej 4 m² i znacznej głębokości, prowadzące z powierzchni terenu do położonego w głębi ziemi złoża kopaliny użytecznej, lub łączce wyrobiska poziome pod ziemią.
- Szyb ślepy - wyrobisko pionowe nie mające ujścia na powierzchnię i łączce wyrobiska poziome pod ziemią.
- Szybik – wyrobisko pionowe o przekroju od 4 m² do 15 m² i głebokości do 200 m.
Szyby służą do udostępnienia złoża oraz są głównymi wyrobiskami komunikacyjnymi i wentylacyjnymi kopalni. Posadowienie obudowy szybu to stopa szybowa. Szyb składa się z nadszybia, rury szybowej, podszybia i rząpia. Nad szybem na powierzchni terenu znajduje się wieża szybowa, nad wylotem szybu położone jest nadszybie. Na kolejnych poziomach kopalni bezpośrednio do szybu przylegają podszybia. Dolna część szybu, leżąca poniżej najgłębszego poziomu wydobywczego, nosi nazwę rząpia. Odcinek szybu między nadszybiem a rząpiem nazywany jest rurą szybową. Rura szybowa szybu podzielona jest na przedziały:
- transportowy - przeznaczony do transportu materiału urobku i ludzi;
- drabinowy - służący do zejścia i wyjścia ludzi w przypadku uszkodzenia wyciągu;
- kablowo rurowy - do zawieszania kabli energetycznych i telekomunikacyjnych, rurociągów sprężonego powietrza, wody, płynnej podsadzki;
- przedział skipowy - wydzielony jest obok przedziału transportowego w niektórych głębokich szybach o dużym przekroju.
.
Najstarszy, istniejący szyb górniczy w Polsce to szyb Regis pochodzi z drugiej połowy XIV w. i znajduje się w kopalni soli kamiennej w Wieliczce.
Spis treści |
[edytuj] Podział szybów
[edytuj] Ze względu na pełnioną główną funkcję
- szyby skipowe,
- szyby wentylacyjne : wdechowe i wydechowe,
- szyby podsadzkowe,
- szyby materiałowe,
- szyby zjazdowe.
[edytuj] Ze względu na położenie
- szyby główne - położone w centralnej części obszaru górniczego,
- szyby peryferyjne (pomocnicze) - położone przy granicach obszaru górniczego.
[edytuj] Ze względu na kształt
- szyby prostokątne,
- szyby eliptyczne,
- szyby okrągłe,
- szyby wielobokowe.
[edytuj] Ze względu na obudowę
- szyby w obudowie drewnianej,
- szyby w obudowie murowej,
- szyby w obudowie betonowej,
- szyby w obudowie żelbetowej,
- szyby w obudowie stalowej,
- szyby w obudowie tubingowej.
[edytuj] Ze względu na kąt
- szyby pochyłe od 45º,
- szyby pionowe 90º.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
[edytuj] Bibliografia
- Praca zbiorowa; Poradnik Górnika; Wyd. Śląsk; Katowice 1975r.;t:2, Dział.IV (str.369)