Syców
Herb Sycowa Flaga Sycowa
Dewiza: Niech pomyślność miasta rozkwita tak, jak zacność jego obywateli
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	oleśnicki
Gmina	Syców gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1312
Burmistrz	Sławomir Kapica
Powierzchnia	17,05 km²
Wysokość	160-222 m n.p.m.
Ludność (XII 2009) • liczba • gęstość	10 632[1]▲ 623,6 os./km²
Strefa numeracyjna	(+48) 62
Kod pocztowy	56-500
Tablice rejestracyjne	DOL
Położenie na mapie Polski Syców
51°18′36″N 17°43′25″E / 51.31, 17.72361Na mapach: 51°18′36″N 17°43′25″E / 51.31, 17.72361
TERC (TERYT)	5020314074
Urząd miejski ul. Mickiewicza 1 56-500 Syców
Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Syców (niem. Groß Wartenberg, do 1888 Polnisch Wartenberg) – miasto w woj. dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców. Położone jest na pograniczu Wzgórz Twardogórskich i Wzgórz Ostrzeszowskich.

Według danych z 31 grudnia 2009 miasto liczyło 10 632 mieszkańców.

Historycznie leży na Dolnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kaliskiego. Przed 1975 było siedzibą powiatu sycowskiego w ramach starego województwa wrocławskiego.

[edytuj] Komunikacja

Przez Syców przebiega droga krajowa oraz mają swój początek i koniec drogi wojewódzkie.

• droga krajowa nr 8 (w ciągu trasy europejskiej E67) i w fazie budowy droga ekspresowa S8: Słone (Kudowa-Zdrój) – Wrocław – Oleśnica – Syców – Wieluń – Warszawa – Budzisko
• droga wojewódzka nr 448: Milicz – Krośnice – Twardogóra – Syców
• droga wojewódzka nr 449: Syców – Ostrzeszów – Grabów nad Prosną – Błaszki

[edytuj] Oświata

Na terenie miasta i gminy Syców funkcjonuje 15 placówek oświatowych: 1 gimnazjum, 6 szkół podstawowych, 1 szkoła filialna, 3 przedszkola publiczne, 1 przedszkole niepubliczne, 2 szkoły ponadgimnazjalne, a także Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia. W mieście podstawową opiekę edukacyjną zapewniają 2 szkoły podstawowe oraz gimnazjum (z istniejącymi przy nich świetlicami środowiskowymi)^[2], a także 3 przedszkola publiczne i Niepubliczne Przedszkole Sióstr Urszulanek.

[edytuj] Nazwa

Nazwa Sycowo oboie wśród innych nazw śląskich miejscowości w urzędowym pruskim dokumencie z 1750 roku wydanym w języku polskim w Berlinie.^[3]

Źródła z końca XIII w. przytaczają słowiańską nazwę Syczowe lub Syzow, z której po przejęciu miasta przez Polskę utworzono obecną nazwę. Obok miejscowości prawdopodobnie już przed 1276 książę wrocławski lokował miasto Wartenberg, w którym osadził kolonistów z Frankonii, na co wskazują udokumentowane później nazwiska mieszczan. Osada otrzymała nowoczesne, regularne rozplanowanie przestrzenne. W dokumencie z 1276 Albert von Schmollen określony jest jako kasztelan we Wrathenberc, mieście zbudowanym wokół warownej twierdzy na szlaku handlowym między Wrocławiem, Kaliszem, a Toruniem. W 1287 wzmiankowany jest miejscowy kościół farny. W 1283 dokument biskupstwa wrocławskiego po raz ostatni wymienia obie wersje nazw, mówiąc o "districtus Syczow sive Wartinbergk". W pruskim urzędowym dokumencie z 1750 roku wydanym języku polskim w Berlinie przez Fryderyka Wielkiego miasto wymienione jest pośród innych śląskich miejscowości jako Sycowo oboie, co potwierdza istnienie dwóch osad w tym miejscu.^[3]

[edytuj] Historia

Ta sekcja od 2009-03 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

[edytuj] Wieki XIII-XVIII

Sycowski rynek

Szpital

Urząd Miasta I Gminy Syców

Kościół ewangelicko-augsburski w Sycowie

Cztery pory roku w Sycowie

Ernst Biron

Źródła z 1312 ostatecznie potwierdzają posiadanie przez osadę praw miejskich. W 1293, w wyniku podziałów dziedzicznych Śląska, miasto przechodzi z księstwa wrocławskiego do księstwa głogowskiego, by ostatecznie w 1320 znaleźć się w granicach księstwa oleśnickiego.

Po śmierci ostatniego piastowskiego księcia oleśnickiego, jego ziemie przechodzą pod panowanie czeskie. Król Władysław II Jagiellończyk (król Czech i Węgier) wydziela w 1489 r. z księstwa tzw. Wolne Państwo Stanowe, które nadaje rodowi von Haugwitz. W 1529 r. posiadłość przechodzi na Panów von Maltzan, którzy następnie sprzedają je za 133 tysiące guldenów Georgowi von Braun w 1571 r. 20 lat później Georg Wilhelm von Braun sprzedaje ziemie za 140 tysięcy talarów Abrahamowi burgrabiemu von Dohna-Schlobitten. Trzy lata później burgrabia rozpoczyna budowę nowego zamku (ukończona w 1608 r.).

W roku 1734 rozpoczyna się panowanie książąt von Biron (później von Biron-Kurland, zobacz: Ernest Jan Biron), trwające aż do zakończenia II wojny światowej. W 1741 r. Wartenberg, wraz z całym Dolnym Śląskiem, zostaje włączony do Prus i podniesiony do rangi miasta powiatowego. W 1758 r. mieszkają w nim 863 osoby.

[edytuj] Wieki XIX i XX do II wojny światowej

• 1805: usunięto część murów miejskich
• 1847: pierwsza gazeta wydawana w mieście - Groß-Wartenberger Kreisblatt
• 1853: rozbudowano zamek
• 1870-1872: budowa linii kolejowej Oleśnica-Kępno przez Syców (stacja kolejowa otwarta w 1871 r.); pierwotnie odcinek ten miał stanowić fragment bezpośredniej trasy Wrocław-Warszawa (Breslau-Warschauer Eisenbahngesellschaft), jednak wskutek braku zainteresowania władz rosyjskich, a później polskich nie została ona zrealizowana do dziś
• 1880: miasto ma 214 domów i 2 320 mieszkańców
• 1888: miasto przemianowano na Gross Wartenberg; pierwotnie miasto nazywano Wartenberg, później zaś Polnisch Wartenberg (ze względu na skład etniczny miejscowej ludności oraz przebiegającą do 1793 r. w pobliżu miasta granicę Rzeczypospolitej) w celu odróżnienia go od Deutsch Wartenberg (dziś Otyń), również położonego w historycznych granicach Śląska
• 1920: w rezultacie ustaleń traktatu wersalskiego, duża część powiatu sycowskiego przypadła Polsce, a Syców stał się miastem przygranicznym; wschodnia granica Rzeszy, przebiegająca niegdyś niemal 30 km na wschód od miasta, zbliżyła się na odległość 3 km. W rejonie tym na pograniczu z Wielkopolską, pomimo kilkuset lat oderwania od Polski, zachował się język polski i ludzie identyfikujący się z państwem polskim^{[potrzebne źródło]}. Ze względu na znaczne oddalenie od Górnego Śląska kilka wiosek z powiatu sycowskiego przyłączono do Wielkopolski, co utrzymało się do reformy administracyjnej przeprowadzonej w czasach rządu Jerzego Buzka. Jest to jedyny region Dolnego Śląska gdzie obok gwar Chwalimia i Chazaków Rawickich zachowała się w stanie szczątkowym reliktowa gwara dolnośląska, co stanowi ewenement na Dolnym śląsku.
• 1937-1941: budowa linii kolejowej do Bukowy Śląskiej, dzięki której Syców uzyskuje bezpośrednie połączenie z Namysłowem

Przed rokiem 1945, jako Groß Wartenberg (w wolnym tłumaczeniu: Wielka Strażnica), Syców pozostawał w granicach pruskiego rejonu administracyjnego Breslau (Wrocław). W roku 1939 r. w mieście zameldowanych było 3 089 osób^{[potrzebne źródło]}, głównie narodowości niemieckiej^[4].

[edytuj] Lata po II wojnie światowej

W styczniu 1945 r. prawie niezniszczone miasto dostało się w ręce Armii Czerwonej, która przebywa w nim około pół roku. W tym czasie miasto zostało częściowo zniszczone, a ratusz i zamek podpalone. Zabytki te zostały następnie rozebrane przez administrację polską, a niemiecka ludność miasta wysiedlona i zastąpiona polskimi osadnikami. W miejsce bloku śródrynkowego z ratuszem władze wyznaczyły parking samochodowy, zaś sam rynek przemianowały na Plac Wolności; część ubytków w tkance miasta zastąpiona została socjalistyczną architekturą mieszkaniową. W miejsce zamku utworzono skwer publiczny. W 1946 r. miasto liczyło 2600 mieszkańców.

W latach 1945-1975 siedziba powiatu sycowskiego.

Linia kolejowa do Bukowy Śląskiej została w 1988 r. zamknięta, by w r. 1992 ulec całkowitej rozbiórce. W r. 2002 zlikwidowane zostały ostatnie połączenia pasażerskie na trasie Kępno-Syców-Oleśnica. W 2000 r. oddano za to drogową obwodnicę miasta, dzięki czemu udało się wyprowadzić przechodzący dotąd przez samo centrum ruch tranzytowy.

[edytuj] Wolni panowie stanowi Sycowa

• 1489-1517 – Hans von Haugwitz
• 1494-1516 – Heinrich von Haugwitz
• 1517-1529 – Zdeněk Lev z Rožmitálu
• 1529-1551 – Joachim I von Maltzan
• 1551-1569 – Johann Bernhard von Maltzan
• 1551-1560 - Franciszek von Maltzan
• 1569-1571 – Joachim II von Maltzan
• 1571-1585 – Georg von Braun
• 1585-1592 – Georg Wilhelm von Braun
• 1592-1613 – Abraham Burggraf von Dohna-Kreschen
• 1613-1633 – Karl Hannibal von Dohna
• 1633-1642 – Maximilian Ernst von Dohna
• 1642-1646 – Otto Abraham von Dohna
• 1646-1683 – Johann Georg von Dohna
• 1683-1711 – Karl Hannibal II von Dohna
• 1711-1728 – Alexander zu Dohna-Schlobitten
• 1728-1734 – Christoph Albrecht von Dohna
• 1734-1741 – Reichsgraf Ernest Jan Biron
• 1741-1741 - Burkhard Christoph von Münnich
• 1741-1762 – Korona pruska
• 1762-1763 – Burkhard Christoph von Münnich
• 1763-1769 – Ernest Jan Biron ks. Biron von Curland
• 1769-1801 – Karl Ernest ks. Biron von Curland
• 1801-1821 – Gustav Calixt ks. Biron von Curland
• 1821-1848 – Karl Friedrich Wilhelm ks. Biron von Curland
• 1848-1882 – Calixt ks. Biron von Curland
• 1882-1940 – Gustav ks. Biron von Curland
• 1940-1945 – Carlos ks. Biron von Curland
• od 1982 – Ernst Johann Biron von Curland (tytuł)

[edytuj] Zabytki

Gotycki kościół w Sycowie

• klasycystyczny kościół ewangelicko-augsburski z l. 1785-1789 na planie elipsy; zabytek o wysokiej wartości artystycznej, dzieło wybitnego architekta pruskiego Carla Gottharda Langhansa
• gotycki kościół parafialny Św. Piotra i Pawła z XV w., rozbudowany w 1908 r.
• gotycka dzwonnica kościoła parafialnego, XV w. z barokowym hełmem z XVIII w.; unikalny w Polsce przykład adaptacji dawnej bramy miejskiej na funkcje kościelne
• park pałacowy w stylu angielskim (29 ha), założony w XVIII w.; monumentalny pałac w stylu neogotyku angielskiego, ukończony w 1819 r., uległ spaleniu w r. 1945 i został rozebrany w latach 1952-1954
• zespół dawnych stajni zamkowych z końca XIX w.
• pozostałości murów miejskich z XIV-XV w.
• domy mieszczańskie z XVIII i XIX w.
• synagoga z 1825 r.

Mimo znacznych ubytków w tkance miejskiej po r. 1945, centrum Sycowa zachowało typowe rozplanowanie późnośredniowiecznego miasta kolonizacyjnego z widoczną owalnicą murów miejskich i prostopadłą siecią ulic.

[edytuj] Wspólnoty wyznaniowe

• Kościół Rzymskokatolicki
• Kościół Ewangelicko-Augsburski
• Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Gospodarka

Obecnie w mieście i okolicach działają firmy z branży meblarskiej.

[edytuj] Tereny inwestycyjne

Tereny inwestycyjne w Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Syców:

- przy zbiorniku retencyjnym - 100 ha; - przy skrzyżowaniu ul. Kolejowej z obwodnicą - 40 ha; - tereny na Wiosce - 7 ha; - teren przy ul. Kaliskiej pod zabudowę jednorodzinną i handlowo usługową - 20 ha; - teren przy ulicy Ogrodowej pod zabudowę rekreacyjno-sportową - 3,5 ha; - tereny we wsi Komorów - 20 ha.^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Strefa ekonomiczna

Rada Miejska w Sycowie uchwałą Nr XLIX/277/06 z dnia 29 czerwca 2006 r. (zmieniona uchwałą Nr XLIX/278/06 z dnia 27 lipca 2006 r.) jednogłośnie poparła utworzenie na terenie miasta i gminy Syców podstrefy Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej „Invest – Park”.

Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2006 r. w skład WSSE "INVEST – PARK" włączono nowe, atrakcyjne tereny inwestycyjne – między innymi podstrefę Syców.

Powierzchnia podstrefy Syców wynosi 9,7970 ha.

Wałbrzyska Specjalna Strefa Ekonomiczna „Invest – Park” jest jedną z najlepiej rozwijających się stref w kraju^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Sport

Najważniejszym zadaniem Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji w Sycowie jest upowszechnianie i popularyzacja sportu, kultury fizycznej i turystyki wśród mieszkańców miasta i gminy, a także rozbudowa i modernizacja istniejącej bazy sportowo - rekreacyjnej. MOSiR przygotowuje i udostępnia obiekty i urządzenia sportowe dla szkół, organizacji sportowych oraz całego społeczeństwa, stwarzając warunki do większej aktywności i rekreacji poprzez ruch. Siedziba Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji mieści się w budynku hali sportowej w Sycowie przy ulicy Komorowskiej.

Skład Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji:

• Hala sportowa
• Stadion sportowy
• Basen
• Zalew w Stradomii
• Orlik 2012

Kluby i stowarzyszenia:

• MKS Kama Rosiek Syców - siatkówka mężczyzn.
• Klub żeglarski "Szekla"
• Klub rajdowy "OES"
• drużyna ratowników przy WOPR we Wrocławiu
• Samodzielny Klub Wspinaczkowy im. Ferdynanda Petzla
• Klub sportowy Olimpia
• SKS Pogoń Syców

[edytuj] Współpraca międzynarodowa

Miasta i gminy partnerskie: Malsch ^{[potrzebne źródło]}

[edytuj] Sycowianie

[edytuj] Honorowi Obywatele Miasta i Gminy Syców

• Gertruda Kurzawa^[5]
• Ernst Johann Biron von Curland^[5]
• Kurt Heinzler
• Aleksandra Hołubecka Zielnica i mjej mąż Krzysztof Zielnica
• Jakub Przybył

[edytuj] Osoby związane z Sycowem

• Leopold Friedrich Günther von Goeckingk (1748-1828), poeta
• Carl Friedrich Lessing (1807-1880), malarz romantyczny
• Grzegorz Ślak, biznesmen, jeden z najbogatszych Polaków, wiele lat wychowywał się i mieszkał w Sycowie

[edytuj] Osoby urodzone w Sycowie

• Daniel Latussek (1787-1857), biskup pomocniczy wrocławski
• Christian Friedrich Lessing (1808-1862), botanik
• Janina Korowicka, łyżwiarka
• Beata Kempa, posłanka, była wiceminister sprawiedliwości
• Wiesław Ciesielski, polityk
• Robert Gonera, aktor

[edytuj] Sycowskie media

W Sycowie ukazują się dwa lokalne tygodniki - Panorama Oleśnicka i Gazeta Sycowska. Powiązany z Gazetą Sycowską portal sycow.naszemiasto.pl pełni funkcję lokalnego dziennika.

[edytuj] Zobacz też

• Cmentarz żydowski w Sycowie

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Oficjalna strona miasta Syców
• Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi
• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi
• Syców w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI (Sochaczew – Szlubowska Wola) z 1890 r.

p • d • e Miasta województwa dolnośląskiego Bardo • Bielawa • Bierutów • Bogatynia • Boguszów-Gorce • Bolesławiec • Bolków • Brzeg Dolny • Bystrzyca Kłodzka • Chocianów • Chojnów • Duszniki-Zdrój • Dzierżoniów • Głogów • Głuszyca • Góra • Gryfów Śląski • Jawor • Jaworzyna Śląska • Jedlina-Zdrój • Jelcz-Laskowice • Jelenia Góra • Kamienna Góra • Karpacz • Kąty Wrocławskie • Kłodzko • Kowary • Kudowa-Zdrój • Lądek-Zdrój • Legnica • Leśna • Lubań • Lubawka • Lubin • Lubomierz • Lwówek Śląski • Mieroszów • Międzybórz • Międzylesie • Milicz • Mirsk • Niemcza • Nowa Ruda • Nowogrodziec • Oborniki Śląskie • Oleśnica • Olszyna • Oława • Piechowice • Pieńsk • Pieszyce • Piława Górna • Polanica-Zdrój • Polkowice • Prochowice • Prusice • Przemków • Radków • Siechnice • Sobótka • Stronie Śląskie • Strzegom • Strzelin • Syców • Szczawno-Zdrój • Szczytna • Szklarska Poręba • Ścinawa • Środa Śląska • Świdnica • Świebodzice • Świeradów-Zdrój • Świerzawa • Trzebnica • Twardogóra • Wałbrzych • Wąsosz • Węgliniec • Wiązów • Wleń • Wojcieszów • Wołów • Wrocław • Zawidów • Ząbkowice Śląskie • Zgorzelec • Ziębice • Złotoryja • Złoty Stok • Żarów • Żmigród

p • d • e Gmina Syców Biskupice • Drołtowice • Działosza • Gaszowice • Komorów • Nowy Dwór • Stradomia Wierzchnia • Syców • Szczodrów • Ślizów • Wielowieś • Wioska • Zawada

p • d • e Powiat oleśnicki Miasta Bierutów • Oleśnica • Międzybórz • Syców • Twardogóra Gminy miejskie Oleśnica Gminy miejsko-wiejskie Bierutów • Międzybórz • Syców • Twardogóra Gminy wiejskie Dobroszyce • Dziadowa Kłoda • Oleśnica