Ten artykuł dotyczy stolicy Czech. Zobacz też: inne znaczenia słowa Praga.

Praga Praha
Herb Pragi Flaga Pragi
Widok na Małą Stranę, most Karola i Stare Miasto
Państwo	Czechy
Kraj	miasto wydzielone
Burmistrz	Bohuslav Svoboda (ODS)
Powierzchnia	496 km²
Wysokość	185 – 399 m n.p.m.
Ludność (2010) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	1 249 026 2408 os./km² 1 964 750
Nr kierunkowy	2
Kod pocztowy	100 00 – 199 00
Tablice rejestracyjne	A
Podział miasta	22 dzielnice
Miasta partnerskie	Oficjalne Bamberg Barcelona Berlin Bilbao Bruksela Buenos Aires Chicago Frankfurt nad Menem Hamburg Jasło Kioto Moskwa Nîmes Norymberga Paryż Phoenix Sankt Petersburg Tajpej Nieoficjalne Birmingham Bratysława Budapeszt Cali Helsinki Jerozolima Kopenhaga Lizbona Rotterdam Ryga Wiedeń Wilno
Położenie na mapie Czech Praga Praha
50°05′16″N 14°25′16″E / 50.08778, 14.42111Na mapach: 50°05′16″N 14°25′16″E / 50.08778, 14.42111
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Praga Praha w Wikicytatach
Hasło Praga w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta

Rynek Starego Miasta z kościołem św. Mikołaja

Widok z Hradczan na Małą Stranę

Widok na praski zamek nocą

Muzeum Narodowe w Pradze na Placu Wacława

Widok na Stare Miasto z Klementinum

Praga (czes. i słow. Praha, niem. Prag) – stolica i największe miasto Republiki Czeskiej, położone w środkowej części kraju, nad Wełtawą. Jest miastem wydzielonym na prawach kraju, będąc jednocześnie stolicą kraju środkowoczeskiego.

Praga jest ośrodkiem administracyjnym, przemysłowym, handlowo-usługowym, akademickim, turystycznym i kulturalnym o znaczeniu międzynarodowym. Jest siedzibą większości czeskich urzędów centralnych (w tym parlamentu, prezydenta i rządu), związków wyznaniowych działających na terenie Czech, a także licznych firm, stowarzyszeń, organizacji i uczelni wyższych. Stanowi najważniejszy w skali kraju węzeł drogowy i kolejowy, posiada również międzynarodowy port lotniczy i sieć metra.

Dzisiejsza Praga powstała w 1784 r. z połączenia pięciu wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów, których początki sięgają średniowiecza: Starego Miasta, Nowego Miasta, Josefova, Małej Strany i Hradczan – siedziby władców czeskich. Od 1992 r. zabytkowe centrum miasta znajduje się liście światowego dziedzictwa UNESCO. Ze względu na bogactwo atrakcji, należy do najchętniej odwiedzanych miast Europy.

Według tradycji oryginalna czeska nazwa miasta Praha pochodzi od czeskiego słowa práh - próg. Etymologia nazwy miasta zbudowanego nad progiem lub jazem - rzecznym brodem pochodzi od historycznej nazwy przeprawy przez Wełtawę w okolicy dzisiejszego Mostu Karola.

Według danych z 2008 r. liczba ludności miasta wynosi 1 226 697 osób (1. miejsce w Czechach), natomiast powierzchnia – 496 km² (również 1 miejsce w Czechach). Praga oficjalnie podzielona jest na dziesięć obwodów, które z kolei dzielą się na dzielnice. Obszar metropolitalny Pragi liczy, według danych Eurostatu z 2004 r., 1 964 750 mieszkańców.

[edytuj] Historia

Pierwszymi mieszkańcami terenów nad Wełtawą, były osiedlające się tu od ok. 500 roku p.n.e., plemiona celtyckie. Zostały one stopniowo wyparte przez napływający pomiędzy IX a VI wiekiem p.n.e. germański lud Markomanów. Pierwsze plemiona słowiańskie przybyły na te tereny ok. 500 roku. Walki o dominacje doprowadziły ok. 800 roku do władzy dynastię Przemyślidów, którzy założyli tu miasto. Wznieśli oni dwie warowne osady: Zamek Praski i Wyszehrad. Od 973 roku Praga była siedzibą pierwszego biskupstwa na tych terenach, podległego metropolii mogunckiej. Szczególny rozkwit miasto osiągnęło za rządów Karola IV. Założył on tu pierwszy w środkowej Europie uniwersytet – Carolinum, a Praga po założeniu Nowego Miasta w 1348 r. stała się największym miastem Europy na północ od Alp. W roku 1344 praskie biskupstwo zostało podniesione w hierarchii kościelnej do rangi arcybiskupstwa. W 1419 w mieście doszło do słynnej defenestracji katolików (wojny husyckie), zaś w 1618 roku podobne wydarzenie (wyrzucenie przez okno namiestników cesarza) stało się bezpośrednią przyczyną wojny trzydziestoletniej. W wyniku klęski czeskich protestantów na Białej Górze w 1620 Praga jako stolica Królestwa Czeskiego i całej Korony Czeskiej utraciła swoje znaczenie i przez długie lata pozostawała w cieniu Wiednia. W tym też okresie społeczność niemieckojęzyczna odgrywała w mieście (niem. Prag) rolę dominującą, zaczęło się to zmieniać dopiero w XIX wieku, podczas czeskiego odrodzenia narodowego.

W 1784 r. w jedno miasto połączono pięć wcześniej samodzielnych, lecz powiązanych ze sobą organizmów: Stare Miasto, Nowe Miasto, Josefov, Małą Stranę i Hradczany. Reformy Józefa II przyniosły także zamknięcie połowy czynnych kościołów i kaplic oraz zmniejszenie liczby zakonów z 40 do 14^[1].

W 1848 roku doszło do powstania (w czasie Wiosny Ludów). Pod koniec XIX wieku wybudowano wiele reprezentacyjnych budynków; następowało powolne odzyskiwanie znaczącej pozycji miasta w monarchii Habsburgów. W tym czasie Praga była już dwujęzyczna, a Czesi i Niemcy funkcjonowali praktycznie równolegle (podwójne – czeskie i niemieckie – były uczelnie, teatry itp.). Na przełomie XIX i XX wieku w ramach asanacji praskiej dokonano całkowitej przebudowy Josefova i Podskalí, niszcząc przy tym wiele cennych historycznych obiektów.

W 1918 Praga została stolicą nowo utworzonej Czechosłowacji. W latach 1939-45 okupowana przez Niemcy, wyzwolona w 1945. W 1968 roku była główną areną praskiej wiosny. W roku 1993 po odłączeniu się Słowacji, miasto zostało stolicą Republiki Czeskiej. Obecne motto Pragi to Praga Caput Rei Publicae (wcześniej: Praga caput regni).

[edytuj] Zabytki i atrakcje turystyczne

 Osobny artykuł: Muzea w Pradze.

W 1992 r. zabytkowe centrum Pragi zostało zapisane na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Praga jest uważana za jedno z najbardziej atrakcyjnych miast Europy, z tego względu corocznie odwiedzają ją liczne rzesze turystów. W mieście znajduje się ponad 20 muzeów i prawie 100 galerii. Niektórymi z atrakcji turystycznych są:

• Hradczany z zamkiem oraz gotycką katedrą św. Wita, św. Wacława i św. Wojciecha (św. Adalberta);
• Złota Uliczka w Pradze;
• Malá Strana – pełna kościołów, pałaców i ogrodów oraz urokliwych uliczek;
• barokowy kościół św. Mikołaja z XVIII wieku na Malostranské náměstí;
• Loreta;
• Stare Miasto na prawym brzegu Wełtawy;
• Ratusz Staromiejski (XIV wiek) ze słynnym zegarem astronomicznym Orloj na Staroměstské náměstí;
• Týnský Chrám – Kościół Marii Panny przed Tynem, kiedyś centrum husytyzmu;
• Ratusz Nowomiejski (XV wiek);
• różne miejsca powiązane z Franzem Kafką;
• Most Karola;
• ściana Johna Lennona;
• dzielnica żydowska Josefov;
• wzgórze Wyszehrad;
• Wzgórze Petřín;
• praski metronom;
• Miejski Dom Reprezentacyjny
• wieża telewizyjna z platformą widokową, w dzielnicy Žižkov;
• Galeria Narodowa Sztuki Europejskiej (kolekcje malarstwa europejskiego);
• Galeria Narodowa w Pradze;
• liczne zabytkowe piwiarnie np. U Fleků, U Kocoura czy U sv. Tomaše;
• "Tańczący dom" nad Wełtawą;
• Teatr Narodowy w Pradze
• Stadion Strahov;
• Synagogi Pragi;
• ogród zoologiczny;
• ogrody botaniczne.
• Brama Prochowa
• Dworzec Główny
• Dworzec Masaryka

[edytuj] Znane dzielnice

 Osobny artykuł: Dzielnice Pragi.

• Holešovice
• Hradčany
• Josefov
• Karlín
• Libeň
• Malá Strana
• Nové Město
• Smíchov
• Staré Město
• Vinohrady
• Vršovice
• Vyšehrad
• Zbraslav
• Žižkov

[edytuj] Kościoły

• Klementinum,
• Kościół husycki,
• Kościół Narodzenia,
• Kościół Zbawiciela,
• Loreta,
• Kościół Marii Panny przed Tynem,
• Kościół Marii Panny,
• Kościół Matki Boskiej Nieustającej Pomocy,
• Kościół Matki Boskiej Zwycięskiej,
• Kościół Matki Bożej Śnieżnej,
• Kościół Panny Marii Anielskiej,
• Kościół Panny Marii Pod Łańcuchem,
• Kościół św. Barbary,
• Kościół św. Castulusa,
• Kościół św. Cyryla i Metodego,
• Kościół św. Ducha,
• Kościół św. Franciszka,
• Kościół św. Gawła,
• Kościół św. Idziego,
• Kościół św. Ignacego,
• Kościół św. Jakuba,
• Kościół św. Jana na Skałce,
• Kościół św. Jerzego,
• Kościół św. Józefa,
• Kościół św. Krzyża,
• Kościół św. Małgorzaty,
• Kościół św. Marcina w Murze,
• Kościół św. Mikołaja na Malej Stranie,
• Kościół św. Mikołaja na Starym Mieście,
• Kościół św. Rocha,
• Kościół św. Tomasza,
• Kościół św. Trójcy,
• Kościół św. Włodzimierza.

[edytuj] Uczelnie wyższe

• Uniwersytet Karola
• Akademia Sztuk Scenicznych w Pradze
  • Wydział Filmowy i Telewizyjny
  • Wydział Teatralny

[edytuj] Sport w Pradze

 Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w Pradze.

p • d • e Żużlowe Grand Prix Czech Praga: 1997 • 1998 • 1999 • 2000 • 2001 • 2002 • 2003 • 2004 • 2005 • 2006 • 2007 • 2008 • 2009 • 2010 • 2011

[edytuj] Słynni urodzeni w Pradze

• cesarz Karol IV (1316)
• Franz Kafka (1883)
• Václav Havel (1936)
• Helena Vondráčková (1947)

[edytuj] Zobacz też

• Cmentarz ewangelicki na Strasznicach
• Metro praskie
• Port lotniczy Praga
• Tramwaje w Pradze
• Stacje kolejowe: Praha-Bĕchovice, Praha-Hostivař, Praha-Komořany, Praha-Krč, Praha-Satalice, Praha-Zbraslav, Praha-Řeporyje.

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna miasta (ang.)

Przypisy

p • d • e Obiekty z listy Światowego Dziedzictwa UNESCO w Czechach Kulturowe Zabytkowe centrum miasta Český Krumlov • Zabytkowe centrum Pragi • Zabytkowe centrum miasta Telč • Sanktuarium pielgrzymkowe św. Jana Nepomucena • Kutná Hora – Stare Miasto z kościołem św. Barbary i katedra Mariacka w dzielnicy Sedlec • Krajobraz kulturowy Lednice-Valtice – założenie krajobrazowe książąt Lichtenstein w południowych Morawach • Ogrody i zamek w Kromieryżu • Wieś Holaszowice – przykład tradycyjnej wioski Europy Środkowej w stylu baroku ludowego • Zamek w Litomyšlu • Kolumna św. Trójcy w Ołomuńcu • Willa Tugendhatów w Brnie – według projektu Miesa van der Rohe • Dzielnica żydowska i bazylika św. Prokopa w Třebíču – wraz z cmentarzem żydowskim

p • d • e Podział administracyjny Republiki Czeskiej Kraje hradecki • karlowarski • liberecki • morawsko-śląski • ołomuniecki • pardubicki • pilzeński • południowoczeski • południowomorawski • środkowoczeski • ustecki • Vysočina • zliński Miasto wydzielone Praga Zobacz też: Okręgi terytorialne w Republice Czeskiej

p • d • e Praga Obwody Praga 1 • Praga 2 • Praga 3 • Praga 4 • Praga 5 • Praga 6 • Praga 7 • Praga 8 • Praga 9 • Praga 10 • Praga 11 • Praga 12 • Praga 13 • Praga 14 • Praga 15 • Praga 16 • Praga 17 • Praga 18 • Praga 19 • Praga 20 • Praga 21 • Praga 22 Gminy katastralne Běchovice • Benice • Bohnice • Braník • Břevnov • Březiněves • Bubeneč • Čakovice • Černý Most • Čimice • Dejvice • Dolní Chabry • Dolní Měcholupy • Dolní Počernice • Dubeč • Ďáblice • Háje • Hájek u Uhříněvsi • Hloubětín • Hlubočepy • Hodkovičky • Holešovice • Holyně • Horní Měcholupy • Horní Počernice • Hostavice • Hostivař • Hradczany • Hrdlořezy • Chodov • Cholupice • Jinonice • Josefov • Kamýk • Karlín • Kbely • Klánovice • Kobylisy • Koloděje • Kolovraty • Komořany • Košíře • Královice • Krč • Křeslice • Kunratice • Kyje • Lahovice • Letňany • Lhotka • Libeň • Liboc • Libuš • Lipany • Lipence • Lochkov • Lysolaje • Malá Chuchle • Malá Strana • Malešice • Michle • Miškovice • Modřany • Motol • Nebušice • Nedvězí u Říčan • Nowe Miasto • Nusle • Petrovice • Písnice • Pitkovice • Podolí • Prosek • Přední Kopanina • Radlice • Radotín • Ruzyně • Řeporyje • Řepy • Satalice • Sedlec • Slivenec • Smíchov • Sobín • Stare Miasto • Stodůlky • Strašnice • Střešovice • Střížkov • Suchdol • Šeberov • Štěrboholy • Točná • Troja • Třebonice • Třeboradice • Uhříněves • Újezd nad Lesy • Újezd u Průhonic • Veleslavín • Velká Chuchle • Vinohrady • Vinoř • Vokovice • Vršovice • Vysočany • Wyszehrad • Záběhlice • Zadní Kopanina • Zbrasław • Zličín • Žižkov