Pismo Kozaków zaporoskich do sułtana Mehmeda IV – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Kozacy |
 |
List Kozaków zaporoskich do sułtana – piśmiennicza pamiątka historii Siczy Zaporoskiej, najprawdopodobniej znacznie później napisana mistyfikacja. List miał być podpisany przez atamana koszowego Iwana Sirkę wraz z "całą Siczą Zaporoską" w odpowiedzi na ultimatum sułtana osmańskiego Mehmeda IV.
Datowanie listu jest niepewne; podaje się bardzo wiele dat jego powstania[potrzebne źródło]. Biorąc jednak pod uwagę okres życia Iwana Sirki (zmarł w 1680 roku) oraz okres walk Mehmeda z Kozakami, najbardziej prawdopodobnymi datami są rok 1675[1][2] lub 1680[3].
Oryginał pisma nie zachował się do naszych czasów, jednak w latach siedemdziesiątych XIX wieku została odnaleziona kopia (lub wspomniana wyżej mistyfikacja) pisma sporządzona w XVIII wieku. Kopię odnalazł etnograf-hobbysta z Dniepropietrowska (wtedy Jekaterynosław), który przekazał ją historykowi Dimitrowi Jawornickiemu[4] (ukr. Дмитро Яворницький). Ten z kolei odczytywał pismo dla rozweselenia swoich gości, wśród których był artysta malarz Ilja Repin. Repin zainteresował się całą historią i w 1880 roku rozpoczął prace nad przedstawiającym scenę pisania listu obrazem Kozacy piszą list do sułtana.
Spis treści |
[edytuj] Treść korespondencji
[edytuj] Oferta Mehmeda IV
| „ |
Ja, sułtan, syn Mehmeda, brat Słońca i Księżyca, wnuk i namiestnik Boga, Pan królestw Macedonii, Babilonu, Jerozolimy, Wielkiego i Małego Egiptu, Król nad Królami, Pan nad Panami, znamienity rycerz, niezwyciężony dowódca, niepokonany obrońca miasta Pańskiego, wypełniający wolę samego Boga, nadzieja i uspokojenie dla muzułmanów, budzący przestrach, ale i wielki obrońca chrześcijan — nakazuję wam, zaporoskim Kozakom, poddać się mi dobrowolnie bez żadnego oporu i nie kazać mi się więcej waszymi napaściami przejmować. |
” |
[edytuj] Odpowiedź Kozaków
| „ |
Zaporoscy Kozacy do sułtana tureckiego! Ty, sułtanie, diable turecki, przeklętego diabła bracie i towarzyszu, samego Lucyfera sekretarzu. Jaki z ciebie do diabła rycerz, jeśli nie umiesz gołą dupą jeża zabić. Twoje wojsko zjada czarcie gówno. Nie będziesz ty, sukin ty synu, synów chrześcijańskiej ziemi pod sobą mieć, walczyć będziemy z tobą ziemią i wodą, kurwa twoja mać. Kucharzu ty babiloński, kołodzieju macedoński, piwowarze jerozolimski, garbarzu aleksandryjski, świński pastuchu Wielkiego i Małego Egiptu, świnio armeńska, podolski złodziejaszku, kołczanie tatarski, kacie kamieniecki i błaźnie dla wszystkiego co na ziemi i pod ziemią, szatańskiego węża potomku i chuju zagięty. Świński ty ryju, kobyli zadzie, psie rzeźnika, niechrzczony łbie, kurwa twoja mać. O tak ci Kozacy zaporoscy odpowiadają, plugawcze. Nie będziesz ty nawet naszych świń wypasać. Teraz kończymy, daty nie znamy, bo kalendarza nie mamy, miesiąc na niebie, a rok w księgach zapisany, a dzień u nas taki jak i u was, za co możecie w dupę pocałować nas! Podpisali: Ataman Koszowy Iwan Sirko ze wszystkimi zaporożcami[5] |
” |
[edytuj] Echa kulturalne
- List stał się inspiracją do obrazu Kozacy piszą list do sułtana pędzla Ilji Riepina.
- Treść listu sparafrazował francuski poeta Guillaume Apollinaire w wierszu Réponse des Cosaques Zaporogues au Sultan de Constantinople (Odpowiedź Kozaków Zaporoskich sułtanowi w Konstantynopolu), będącego częścią poematu La Chanson du Mal-aimé (Piosenka niekochanego)[6] z tomu Alkohole.
Wiersz Apollinaire'a zaczyna się od słów[7]:
 Z rogami na łbie jak szatany Nie zjesz nas w belzebubskiej kaszy Baryło spita pomyjami[8] |
- Z kolei Dymitr Szostakowicz ów wiersz Apollinaire'a uczynił tekstem 8. części swojej XIV Symfonii, op. 135[8].
- Scena pisania Pisma przedstawiona jest w filmowym dramacie historycznym "Taras Bulba" na podstawie powieści Nikołaja Gogola produkcji rosyjsko-ukraińskiej z 2009 roku. Wykorzystanie jej jest przekłamaniem historycznym, komponującym się z propagandowym (między innymi antypolskim[9][10][11]) charakterem filmu. Akcja powieści Gogola toczy się mianowicie wiek przed ocenianym czasem powstania Listu (akcja powieści XVI wiek, narodziny podpisanego pod Listem Iwana Sirki - początek wieku XVII). W scenie pisania pisma, jednym z prowodyrów jest także tytułowy bohater powieści (Taras Bulba) a nie Iwan Sirko faktycznie pod nim podpisany.
Przypisy
- ↑ Opis i treść listu na stronie University of Oregon, datowanie na 1675 rok (ang.)
- ↑ Victor A. Friedman w "THE ZAPOROZHIAN LETTER TO THE TURKISH SULTAN: HISTORICAL COMMENTARY AND LINGUISTIC ANALYSIS", za Evarnicki 1895: 517
- ↑ Victor A. Friedman w "THE ZAPOROZHIAN LETTER TO THE TURKISH SULTAN: HISTORICAL COMMENTARY AND LINGUISTIC ANALYSIS", za Mykoła Kostomarow 1872
- ↑ Więcej informacji podaje ukraińska Wikipedia
- ↑ 5,0 5,1 Tłumaczenie z ukraińskiego: Jana i Bogdan Malinowscy
- ↑ Poemat Apollinaire'a w projekcie Gutenberg
- ↑ Tłum. Artur Międzyrzecki
- ↑ 8,0 8,1 Wiersz Apollinaire'a
- ↑ Sebastian Chosiński "East Side Story: Dokąd tak pędzisz, Kozacze?"
- ↑ Rosja: Na ekrany kin wschodzi "Taras Bulba" Władimira Bortki
- ↑ Taras Bulba" w reżyserii Władimira Bortko kolejnym filmem antypolskim?
[edytuj] Bibliografia
- W. A. Serczyk, Historia Ukrainy, Wrocław-Warszawa-Kraków 1990, s. 160.