Organ (prawo) – Wikipedia, wolna encyklopedia
Organ - termin używany przede wszystkim w prawie, administracji i zarządzaniu, oznaczający wyodrębniony w celu wykonywania określonych zadań podmiot - osobę lub grupę osób, którego kompetencje określają normy zewnętrzne albo wewnętrzne (najczęściej normy prawne)[1].
Organy są właściwe dla wszystkich korporacji, zakładów oraz instytucji rządowych lub samorządowych, włączając w to instytucje samego państwa. Są one niezbędne dla ich prawidłowego funkcjonowania, zawierania umów oraz stanowienia wewnętrznego prawa. W zasadzie nie może istnieć sytuacja, gdy pewna sformalizowana zbiorowość pozbawiona jest swojego organu lub organów. W przypadku dobrowolnych zrzeszeń, w państwach demokratycznych, najwyższym ich organem będzie zawsze walne zgromadzenie członków tego zrzeszenia, które może wybrać wyspecjalizowane organy stanowiące, wykonawcze, czy też arbitrażowe. W przypadku braku organu zdolnego do kierowania osobą prawną, bądź ułomną osobą prawną, ustanawia się kuratora, zarządce przymusowego lub inny podobny organ tymczasowy, który prowadzić będzie sprawy podmiotu.
Spis treści |
[edytuj] Cechy organów
Pomimo iż organy w administracji publicznej czy samorządowej różnią się znacznie od organów instytucji prywatnych czy społecznych, to jednak wyróżnić można kilka cech właściwych dla wszystkich organów.
[edytuj] Kompetencje
Najczęściej organ wyposażony jest w kompetencje pozwalające mu na zarządzanie, nadzór, kontrolę czy też reprezentowanie podmiotu, w którego strukturze się znajduje.
[edytuj] Podmiot reprezentowany
Organ może reprezentować zarówno ściśle określony podmiot (jak na przykład spółkę kapitałową reprezentuje rada nadzorcza), jak też abstrakcyjnie pojmowany szeroki zbiór elementów (tak np. w rozdziale dziewiątym, Konstytucja RP stanowi o "organach kontroli państwowej i ochrony prawa").
[edytuj] Forma organu
Cechami właściwymi (formą) organów są m. in.:
- określone kompetencje organu,
- skład,
- sposób wybierania (mianowania, powoływania itp.) członków organu,
- czas trwania kadencji członków organu,
[edytuj] Określoność prawna
[edytuj] Ścisła
Forma organu może być ściśle określona przez przepisy prawa. W ten sposób np. ustawa o Trybunale Konstytucyjnym[2] stanowi, że jedynymi organami trybunału są Zgromadzenie Ogólne oraz prezes.
[edytuj] Niewielka
Natomiast w przypadku partii politycznych ustawa[3] nie reguluje składu, nazw czy też też kompetencji organów partyjnych, określa jednak że muszą one pochodzić z demokratycznych wyborów[4].
[edytuj] Pośrednia
Prawo w niektórych przypadkach uzależnia ilość oraz właściwości organów, jakie będą dla danego podmiotu wymagane, od pewnych czynników. Przykładowo Kodeks spółek handlowych uzależnia obligatoryjność posiadania przez spółkę z o.o. Rady Nadzorczej lub Komisji Rewizyjnej od wielkości kapitału własnego i ilości wspólników.
[edytuj] Przykłady organów
- Rada Ministrów – organ państwa,
- rada gminy, burmistrz, zarząd województwa – organy jednostek samorządu terytorialnego,
- rada nadzorcza, zarząd, chief executive officer - organy osoby prawnej.
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ E. Zieliński, Nauka o państwie i polityce, Wyd. IV, Warszawa 2006, str. 171, ISBN: 83-7151-726-2
- ↑ Art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. z 1997 r. Nr 102, poz. 642)
- ↑ Art. 9 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 604)
- ↑ Art. 8 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 604)