Mikołaj Potocki (hetman) – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Mikołaj "Niedźwiedzia Łapa" Potocki | |
 Mikołaj "Niedźwiedzia Łapa" Potocki |
|
 Pilawa |
|
| Data urodzenia | około 1593 |
| Data śmierci | 20 listopada 1651 |
| Miejsce śmierci | Chmielnik |
| Rodzina | Potoccy |
| Rodzice | Jakub Potocki Jadwiga Prusinowska |
| Małżeństwo | Zofia Firlej Elżbieta Kazanowska |
| Dzieci | z Zofią Firlej: Piotr Potocki Stefan Potocki Mikołaj Potocki Marianna Potocka Wiktoria Potocka Henryk Potocki z Elżbietą Kazanowską: |
Mikołaj Potocki zwany Niedźwiedzia Łapa herbu Pilawa (ur. ok. 1593, zm. 20 listopada 1651) – kasztelan krakowski i hetman wielki koronny od 1646, hetman polny koronny od 1637, wojewoda bracławski i pisarz polny koronny od 1636, starosta lubelski, czerkaski, latyczowski, niżyński i barski.
Syn Jakuba Potockiego. W latach 1604-1609 studiował na Akademii Zamojskiej. Już w 1611 brał udział w walkach pod Smoleńskiem. W 1620 jako rotmistrz pod Cecorą dostał się do niewoli tureckiej. Po powrocie z niej brał udział w szeregu kampanii wojennych, szczególnie przeciwko Szwedom na Pomorzu w 1627. Na przełomie 1626/1627 po odjeździe hetmana polnego Stanisława Koniecpolskiego na sejm toruński jako pułkownik dowodził całością wojsk walczących przeciwko Szwedom. W 1633 jako świeżo mianowany generał ziem podolskich wraz z Jeremim Wiśniowieckim i Stanisławem Koniecpolskim rozbił pod Paniowcami wojska tureckie dowodzone przez Abazy paszę. W 1636 został pisarzem polnym koronnym i wojewodą bracławskim.
W 1637 mianowany hetmanem polnym koronnym, 16 grudnia 1637 pokonał zbuntowanych Kozaków Pawluka pod Kumejkami. W 1638 zmusił do poddania się Dymitra Hunię. Polski historyk Szymon Okolski towarzyszył hetmanowi polnemu Mikołajowi Potockiemu w wyprawach w 1637 i 1638 r., które to opisał w swoich dziełach; "Dyariusze" Okolskiego stanowią bardzo ważny materiał do historii tego okresu.
Po rozgromieniu Kozaków otrzymał na Ukrainie Naddnieprzańskiej wielkie nadania ziemskie. Od 1646 kasztelan krakowski (po Jakubie Sobieskim), a następnie hetman wielki koronny (po śmierci Stanisława Koniecpolskiego). W 1646 roku pozornie opowiedział się przeciw królewskim planom wojny z Turcją. Hetman natomiast popierał wojnę z Chanatem Krymskim, co równałoby się konfliktowi z Portą.
W roku 1647 dwukrotnie wstawiał się za pokrzywdzonym Bohdanem Chmielnickim u starosty czehryńskiego Aleksandra Koniecpolskiego. Jako najwyższy zwierzchnik rejestrowych niepokoił się uciskiem Kozaków przez starostów. W liście do kanclerza Ossolińskiego domagał się powołania komisji dla rozpatrzenia ich krzywd.
Mimo zakazu króla Władysława IV Wazy po wybuchu powstania Chmielnickiego w 1648 wyruszył na Ukrainę i po klęsce pod Żółtymi Wodami, pobity został pod Korsuniem i znalazł się na dwa lata w niewoli tatarskiej.
W kwietniu 1650 powrócił z jasyru i 28 czerwca-30 czerwca 1651 wziął udział w bitwie pod Beresteczkiem z połączoną armią tatarsko-kozacką. Po odejściu króla Jana Kazimierza przejął dowództwo nad armią koronną. Po połączeniu z armią litewską hetmana polnego Janusza Radziwiłła, w sierpniu i wrześniu 1651 roku prowadził dalsze działania przeciw Kozakom i Tatarom. W wyniku nierozstrzygniętej bitwy pod Białą Cerkwią zawarł 18 września 1651 ugodę białocerkiewską. Zmarł 20 listopada 1651 w Chmielniku.
Jego synami byli Piotr, Stefan i Mikołaj z małżeństwa z Zofią z Firlejów oraz Jakub i Dominik z małżeństwa z Elżbietą z Kazanowskich.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
| Poprzednik Łukasz Żółkiewski |
 |
wojewoda bracławski 1636 - 1646 |
|
Następca Dominik Aleksander Kazanowski |
|
|||||||