Franciszek Bieliński (marszałek wielki koronny) – Wikipedia, wolna encyklopedia
| Franciszek Bieliński | |
 Franciszek Bieliński |
|
 Junosza |
|
| Data urodzenia | 1683 |
| Data śmierci | 8 października 1766 |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Rodzina | Bieliński |
| Rodzice | Kazimierz Ludwik Bieliński Ludwika Maria Morsztyn |
| Małżeństwo | Dorota Przebendowska |
| Dzieci | brak |
| Odznaczenia | |
 |
|
Franciszek Bieliński herbu Junosza (ur. 1683, zm. 8 października 1766 w Warszawie) – marszałek wielki koronny od 1742, marszałek nadworny koronny od 1732, wojewoda chełmiński od 1725, marszałek ziem pruskich od 1714, starosta kowalewski, brodnicki i garwoliński, zasłużony dla rozbudowy Warszawy, odznaczony Orderem Orła Białego[1].
Spis treści |
[edytuj] Działalność publiczna
Franciszek Bieliński zasłynął tym, iż umiał dbać o porządek w stolicy i surowo egzekwował swe uprawnienia sądownicze przy osobie króla Augusta II, bezwzględnie zwalczając przestępstwa i naruszanie spokoju rezydencji królewskiej. Kierował pracami nad rozbudową i uporządkowaniem Warszawy. Za panowania Augusta III Sasa był członkiem frakcji dworskiej stronnictwa starorepublikańskiego.[2] Od 1742 stał na czele Komisji Brukowej. Do 1762 wybrukowano dzięki jej staraniom większość najważniejszych ulic w mieście. W 1757 założył koło Warszawy jurydykę Bielino (dawny Rynek w Bielinie to obecnie położony w centrum stolicy plac J. H. Dąbrowskiego). Warszawską pamiątką po marszałku jest Marszałkowska, nazywana tak od 1770 roku na cześć Bielińskiego, od urzędu jaki piastował.
5 lutego 1752 wydał w Otwocku dokument dla Ostrowa (Wielkopolskiego), który uznaje się powszechnie za powołujący pierwszą w Polsce zawodową straż pożarną.
W latach 50. XVIII wieku opowiedział się po stronie szlachty w jej sporze z Kościołem. M. in. dzięki niemu szlachta czerska i liwska wywalczyła sobie zniesienie zależności od sądów kościelnych w sprawach majątkowych, z czego później skorzystali także szlachcice z innych województw.
Początkowo zwolennik "Familii" Czartoryskich (czemu zawdzięcza m. in. Order Orła Białego, nadany ok. 1730 r.), później stronnictwa hetmańskiego. 7 maja 1764 roku podpisał manifest, uznający odbywający się w obecności wojsk rosyjskich sejm konwokacyjny za nielegalny.[3]
[edytuj] Rodzina
Syn Kazimierza Ludwika Bielińskiego, marszałka wielkiego koronnego i Ludwiki Marii z Morsztynów, podskarbianki koronnej.
Ożenił się z podskarbianką Dorotą z Przebendowskich, wdową po Janie Mikołaju Radziwille. Zmarł bezpotomnie.
Przypisy
- ↑ Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 144.
- ↑ Henryk Schmitt, Dziej panowania Stanisława Augusta, t. I, Lwów 1886, s. 104.
- ↑ Materiały do dziejów bezkrólewia po śmierci Augusta III i pierwszych lat dziesięciu panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego, t. I Lwów 1857, s. 45-49.
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Literatura dodatkowa
- Helena Waniczkówna: Bieliński Franciszek h. Junosza. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 2: Beyzym Jan – Brownsford Marja. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1936, s. 47–50. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Kraków 1989, ISBN 8304032910
| Poprzednik Jakub Zygmunt Rybiński |
 |
wojewoda chełmiński 1725 - 1732 |
|
Następca Jan Ansgary Czapski |
|
|||||||