Dyscyplina finansów publicznych – przestrzeganie określonych przez ustawodawcę zasad prawidłowej gospodarki finansowej środkami publicznymi, których naruszenie może spowodować pociągnięcie do odpowiedzialności.

Organami właściwymi w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych są:

• Rzecznicy dyscypliny finansów publicznych oraz Główny Rzecznik Dyscypliny Finansów Publicznych – pełniący funkcję oskarżycieli,
• Komisje orzekające o instancji w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych
• Główna Komisja Orzekająca – pełniące funkcję organów orzekających.

Aktami prawnymi regulującymi tę problematykę są:

• Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych z 17 grudnia 2004 r.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie działania organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz organów właściwych do wypełniania funkcji oskarżyciela.
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie rejestru prowadzonego przez Główną Komisję Orzekającą w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych.

W dniu 11 lutego 2012 wchodzi w życie duża nowelizacja ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Naruszenie dyscypliny finansów publicznych uważa się za popełnione w czasie, w którym sprawca działał lub zaniechał działania, do którego był obowiązany. Odpowiedzialność jest ponoszona zarówno za umyślne, jak i nieumyślne naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

[edytuj] Zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych

[edytuj] Zakres podmiotowy

Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która popełniła czyn naruszający dyscyplinę finansów publicznych określony przez ustawę obowiązującą w czasie jego popełnienia. Podstawową przesłanką odpowiedzialności jest wina sprawcy. Odpowiedzialność ponosi zarówno osoba, która popełniła czyn stanowiący naruszenie, jak też osoba, która wydała polecenie dokonania takiego czynu.

[edytuj] Zakres przedmiotowy

Katalog czynów stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych jest zamknięty - został określony w ustawie (art. 5 - 18).

[edytuj] Kary

Karami za naruszenie dyscypliny finansów publicznych są: upomnienie, nagana, kara pieniężna, zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.

Karę pieniężną wymierza się w wysokości od jednokrotności do trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia osoby odpowiedzialnej za naruszenie dyscypliny finansów publicznych - obliczonego jak wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego - należnego w roku, w którym doszło do tego naruszenia. Jeżeli nie jest możliwe ustalenie wysokości wynagrodzenia, karę pieniężną wymierza się w wysokości od jednokrotności do pięciokrotności przeciętnego wynagrodzenia.

Karę zakazu pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi wymierza się na okres od roku do 5 lat.

[edytuj] Postępowanie w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych

Jest to szczególne postępowanie dyscyplinarne o odrębnej procedurze. Postępowanie wszczyna rzecznik dyscypliny finansów publicznych – pełniący funkcję oskarżyciela, na podstawie zawiadomienia o ujawnionych okolicznościach, wskazujących na naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

W wyniku rozpoznania sprawy na rozprawie komisja orzekająca wydaje orzeczenie o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, orzeczenie o uniewinnieniu, albo orzeczenie o umorzeniu postępowania.

Postępowanie jest dwuinstancyjne; od orzeczenia komisji orzekającej w I instancji służy odwołanie do Głównej Komisji Orzekającej w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych. Na prawomocne orzeczenia i postanowienia Głównej Komisji Orzekającej kończące postępowanie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wniesienie skargi wstrzymuje wykonanie prawomocnego orzeczenia w sprawie o naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

[edytuj] Bibliografia

1. Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych z 17 grudnia 2004 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 14 poz. 114 i Nr 249, poz. 2104 oraz z 2006 r. Nr 79, poz.551)
2. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie działania organów orzekających w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz organów właściwych do wypełniania funkcji oskarżyciela (Dz.U.05.136.1143)
3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 lipca 2005 r. w sprawie rejestru prowadzonego przez Główną Komisję Orzekającą w Sprawach o Naruszenie Dyscypliny Finansów Publicznych (Dz.U.05.136.1144)
4. Strona Ministerstwa Finansów
5. L. Lipiec-Warzecha, Ustawa o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Komentarz, Warszawa 2010.
6. T. Robaczyński, P. Gryska, Dyscyplina finansów publicznych – komentarz, Warszawa 2006
7. K. Borowska, A. Kościńska-Paszkowska, Niektóre bariery w dochodzeniu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Uwagi de lege ferenda i de lege lata., "Finanse Komunalne" nr 12/2008
8. S. Huczek, Dyscyplina finansów publicznych a przepisy karne, "Finanse Komunalne" nr 4/2005
9. J. M. Salachna, Zakres odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych a legalne pojęcie środków publicznych, "Finanse Komunalne" nr 6/2005
10. C. Kosikowski, Odpowiedzialność za naruszenie reżimu prawnego finansów publicznych, "Państwo i Prawo" nr 12/2006
11. Anna Kościńska-Paszkowska, Zmiany w dochodzeniu odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych w: Uwarunkowania i bariery w procesie naprawy finansów publicznych pod red. J. Głuchowski, A. Pomorska, J. Szołno-Koguc, Wydawnictwo KUL 2007
12. Katarzyna Borowska, A. Kościńska-Paszkowska, Odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – komentarz, Lexis Nexis 2010
13. M. Czyżak, Działanie na polecenie przełożonego jako okoliczność uchylająca odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych, "Finanse Komunalne" nr 6/2011
14. A. Kościńska-Paszkowska, T. Bolek, Związki odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych z innymi reżimami prawnymi służącymi egzekwowaniu odpowiedzialności pracowników jednostek sektora finansów publicznych – problemy do dyskusji w: Dyscyplina finansów publicznych – stan obecny i kierunki zmian pod red. M. Smaga, M. Winiarz, Kraków 2011

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Strona Ministerstwa Finansów