Bytom Odrzański – Wikipedia, wolna encyklopedia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Bytom Odrzański


Herb Bytomia Odrzańskiego	Flaga Bytomia Odrzańskiego

Polska

Bytom Odrzański
gmina miejsko-wiejska

Burmistrz

Jacek Sauter

Powierzchnia

10 km²

Ludność (30 VI 2010)
• liczba
• gęstość

4480
440 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 68

Kod pocztowy

67-115

Tablice rejestracyjne

FNW

Położenie na mapie Polski

Bytom Odrzański

51°44′N 15°49′E / 51.733, 15.817Na mapach: 51°44′N 15°49′E / 51.733, 15.817

Urząd miejski

ul. Rynek 1
67-115 Bytom Odrzański

Multimedia w Wikimedia Commons

Hasło Bytom Odrzański w Wikisłowniku

Strona internetowa

Rynek i ratusz w Bytomiu Odrzańskim

Bytom Odrzański w XVIII wieku

Kościół św. Hieronima

Były kościół protestancki

Bytom Odrzański (wymowa ^?/i; niem. Beuthen an der Oder) - miasto w województwie lubuskim w powiecie nowosolskim. Położone jest 22 km na zachód od Głogowa i 12 km na wschód od Nowej Soli.

[edytuj] Geografia

Miasto leży na lewym, silnie zanieczyszczonym na tym odcinku, brzegu Odry (Środkowe Nadodrze) w obrębie Pradoliny Barycko-Głogowskiej (na jej skraju). Ok. 6 km na południe od miasta znajdują się Wzgórza Dalkowskie.

[edytuj] Historia

Bytom Odrzański wzmiankowany był już w 1005 roku. Średniowieczny gród słowiański znany z obrony przed wojskami niemieckimi cesarza Henryka V w 1109 roku (idącego wówczas na Głogów) wymienia w swoich kronikach Gall Anonim.

„	(...) A gdy chciał ze sprawionymi szykami wyminąć gród Bytom, jako niemożliwy do zdobycia ze względu na obwarowania i naturalne położenie wśród opływających go wód i oblegających moczar i bagien, niektórzy słynniejsi z jego rycerzy zboczyli pod gród, pragnąc okazać w Polsce swą cnotę rycerską, a wypróbować siły i odwagę Polaków. A grodzianie, otwarłszy bramy, wyszli naprzeciw z dobytymi mieczami, nie obawiając się ani mnogości różnorodnych wojsk, ani napastliwości Niemców, ani obecności samego cesarza, lecz czołowo stawiając im odważny i mężny opór. Widząc to cesarz niesłychanie się zdumiał, że tak ludzie bez zbroi ochronnej walczyli gołymi mieczami przeciw tarczownikom, a tarczownicy przeciw pancernym, spiesząc tak ochoczo do walki jakoby na biesiadę. Wtedy jakoby rozgniewany na zakusy swoich rycerzy cesarz posłał tam kuszników i łuczników, aby przynajmniej przed ich groźbą grodzianie ustąpili i cofnęli się do grodu. Ale Polacy na pociski i strzały zewsząd lecące tyle zwracali uwagi co na śnieg lub na krople deszczu. Tam też cesarz po raz pierwszy przekonał się o odwadze Polaków, bo nie wszyscy jego rycerze wyszli cało z tej walki. (...)	”
— Gall Anonim, Księga Trzecia, Rozdział III

W 1157 roku gród został spalony przez wycofujące się przed Niemcami wojska polskie. Prawa miejskie miasto uzyskało około połowy XIII wieku. W latach 1289-1504 Bytom należał do Piastów śląskich. Od 1331 roku znalazł się pod zwierzchnictwem Czech.

W 1469 roku miasto przeszło w ręce prywatnych właścicieli. Nabywcą był ród rycerski Glaubitzów. W latach 1526-1561 właścicielami miasta byli Rechenbergowie. Od 1561 roku miasto należało do rodziny Schönaichów. Pod rządami Habsburgów, od 1526 roku, następuje rozkwit miasta - największy w latach 1580-1618, za panowania Fabiana i Jerzego von Schönaichów. W latach 1601-1628 działało tutaj słynne w Europie kalwińskie gimnazjum akademickie z prawem nadawania tytułów bakałarza i magistra - tzw. "Schönaichianum". Jednym z absolwentów tegoż gimnazjum był wielki pisarz i poeta niemiecki - Martin Opitz.^{[potrzebne źródło]}

Od 1742 roku miasto należało do Prus. W XIX wieku posiadało kanalizację i wodociągi.

13 lutego 1945 roku Bytom został zajęty przez wojska radzieckie. Poważnie zniszczone miasto przejęła wkrótce administracja polska. Dotychczasowi mieszkańcy zostali wysiedleni do Niemiec i zastąpieni polskimi osadnikami.

4 czerwca 1988 roku na przejeździe kolejowym pod Bytomiem miała miejsce tragiczna katastrofa drogowa z udziałem Ludowego Wojska Polskiego: wojskowa ciężarówka Star 66, wioząca trzynastu żołnierzy na prace melioracyjne na pobliskich łąkach - z winy kierowcy - wtargnęła pod pędzący 70 km/h pociąg. W wyniku zderzenia eksplodowało osiem kanistrów z benzyną. Na miejscu zginęło 5 osób, kolejnych pięć po przewiezieniu do szpitali (niektórzy mieli poparzenia 90% powierzchni ciała). ^[1]

Obecnie mieszkańcy czerpią dochody z rolnictwa, głównie z uprawy ziemniaków i hodowli bydła. Poza tym w mieście są zakłady metalowe. Co roku odbywa się tu Festiwal Twórczości Muzycznej Niewidomych oraz Flis Odrzański.

[edytuj] Zabytki

późnorenesansowy ratusz z XVII w. został wybudowany w latach 1602-1609 w zachodniej pierzei rynku, na dwóch połączonych, średniowiecznych działkach.
odrestaurowany zespół architektoniczny zabytkowej starówki - późnorenesansowe, barokowe, klasycystyczne i eklektyczne kamieniczki wokół rynku
gotycki kościół pw. świętego Hieronima z XIV wieku.
pięć krzyży pokutnych wmurowanych w wieżę ww. kościoła.
kościół ewangelicki z XVIII wieku. Wybudowany w latach 1741-1746 z wykorzystaniem murów dawnego późnorenesansowego protestanckiego gimnazjum Schönacha. Salowy, murowany z cegły, wewnątrz otoczony dwupiętrowymi, drewnianymi emporami. Obok kościoła neogotycka wieża dobudowana w 1846 roku. Obecnie pusty, nieużywany. W 2006 roku zakupiony został przez Fundację Archeologiczną z Zielonej Góry. Do roku 2012 zaplanowano ukończenie renowacji budynku i utworzenie w nim Archiwum Archeologicznego.
kamienice z XVII-XIX wieku (m.in. barokowe elewacje)
fontanna kolumnowa z końca XIX w.
barokowa tablica pamiątkowa z napisem dotyczącym zniszczeń dokonanych w trakcie przejazdu lisowczyków 6 grudnia 1620 roku. Umiejscowiona na fasadzie budynku dawnej apteki w rynku.
pozostałości fosy miejskiej
domy mieszczańskie z XVIII i XIX wieku na ul. Głogowskiej

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Kościół Rzymskokatolicki
- Parafia Świętego Hieronima
Kościół Zielonoświątkowy
- Zbór w Bytomiu Odrzańskim

[edytuj] Transport

port rzeczny
linia kolejowa Głogów - Nowa Sól (została doprowadzona do Bytomia już w 1871 roku i funkcjonuje do dziś jako tzw. magistrala odrzańska). Miasto ma bezpośrednie połączenie m.in. z Przemyślem, Krakowem, Wrocławiem, Rzepinem.
w mieście krzyżują się drogi wojewódzkie:
- nr 292: Nowa Sól - Bytom Odrzański - Głogów
- nr 293: Bytom Odrzański - Nowe Miasteczko
możliwy transport łodzią na wschodni brzeg Odry, ale tylko dla pieszych i rowerzystów. Najbliższe mosty znajdują się w Nowej Soli i Głogowie.

[edytuj] Demografia

Rok	Liczba ludności
1787	2261
1825	2557
1905	3033
1939	3176
1961	2457
1970	3049
2004	3365
2010	4480

[edytuj] Sport

Od 1947 roku w Bytomiu Odrzańskim funkcjonuje klub piłkarski MKS Odra Bytom Odrzański. Klub obecnie rozgrywa mecze na Stadionie Gminnym^[2].

Przypisy

↑ Informacje zabrane na podstawie książki Jarosława Reszki - "Cześć, Giniemy!"
↑ 90minut.pl: Miejski Klub Sportowy Odra Bytom Odrzański (pol.). [dostęp 1 września 2011].

[edytuj] Bibliografia

Antonowicz, G., Województwo zielonogórskie vademecum turystyczne, Krajowa Agencja Wydawnicza, 1981
Garbacz, K., Szlakiem zabytkowych miast, Zielona Góra, Agencja Wydawnicza PDN, 2005
Lutsch, H., Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien [Bd. 3]: Die Kunstdenkmäler des. Reg.-Bezirks Liegnitz, Breslau, Wilh. Gottl. Korn., ss. 65-70, 1891
Szczaniecki, M., Korcz, W., Dzieje ziemi lubuskiej w wypisach Warszawa, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, 1958

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e Miasta województwa lubuskiego

Babimost • Bytom Odrzański • Cybinka • Czerwieńsk • Dobiegniew • Drezdenko • Gorzów Wielkopolski • Gozdnica • Gubin • Iłowa • Jasień • Kargowa • Kostrzyn nad Odrą • Kożuchów • Krosno Odrzańskie • Lubniewice • Lubsko • Łęknica • Małomice • Międzyrzecz • Nowa Sól • Nowe Miasteczko • Nowogród Bobrzański • Ośno Lubuskie • Rzepin • Skwierzyna • Sława • Słubice • Strzelce Krajeńskie • Sulechów • Sulęcin • Szlichtyngowa • Szprotawa • Świebodzin • Torzym • Trzciel • Witnica • Wschowa • Zbąszynek • Zielona Góra • Żagań • Żary

p • d • e Gmina Bytom Odrzański

Siedziba gminy: Bytom Odrzański

Sołectwa	Bodzów • Bonów • Bycz • Drogomil • Królikowice • Małaszowice • Popowo • Tarnów Bycki • Wierzbnica

Miejscowości niesołeckie	Kropiwnik • Sobolice

p • d • e Powiat nowosolski

Miasta	Bytom Odrzański • Kożuchów • Nowa Sól • Nowe Miasteczko

Gminy miejskie	Nowa Sól

Gminy miejsko-wiejskie	Bytom Odrzański • Kożuchów • Nowe Miasteczko

Gminy wiejskie	Kolsko • Nowa Sól • Otyń • Siedlisko

p • d • e Powiat głogowski (1946-1975)

Siedziba powiatu – Sława (1945-46) • Głogów (od 1946)

Przynależność wojewódzka	woj. wrocławskie (1946-50) • woj. zielonogórskie (1950-75)

Miasta	Bytom Odrzański (do 1954 →) • Głogów • Polkowice (do 1945) • Sława (do 1954 →)

Gminy wiejskie (1945-54 i 1973-75)	Białołęka (do 1954) • Bytom Odrzański (do 1954) • Gaworzyce • Głogów (od 1973) • Grębocice • Jakubów (do 1954) • Jerzmanowa (od 1973) • Kotla • Nosocice (do 1954) • Pęcław (od 1973) • Polkowice (do 1954) • Radwanice (od 1973) • Sława (do 1954) • Żukowice (od 1973)

Legenda	) Niejednoznaczna data zmiany nazwy gminy Jakubów na Radwanice*

p • d • e Powiat nowosolski (1953-1975)

Siedziba powiatu – Nowa Sól

Przynależność wojewódzka	woj. zielonogórskie

Miasta	Bytom Odrzański (← od 1955) • Kożuchów (←) • Nowa Sól (←) • Nowe Miasteczko (←)

Gminy wiejskie (1953-54 i 1973-75)	Borów (← do 1954) • Broniszów (← do 1954) • Bytom Odrzański (od 1973) • Lipiny (← do 1954) • Kożuchów (od 1973) • Lubięcin (od 1973) • Mirocin Średni (od 1973) • Nowa Sól (od 1973) • Nowe Miasteczko (od 1973) • Nowogród Bobrzański (← do 1954) • Otyń (od 1973) • Siedlisko (od 1973) • Wrociszów (← do 1954)

Biuro