Bomba kasetowa – bomba lotnicza będąca zasobnikiem zawierającym od kilku do kilkuset bomb małego wagomiaru. Po określonym czasie od zrzutu podpociski są wyrzucane z bomby kasetowej siłą wybuchu niewielkiego ładunku prochowego lub siłą odśrodkową.

Bomby kasetowe mogą zawierać podpociski o różnym działaniu (odłamkowe, przeciwpancerne, chemiczne itd.). Bomby kasetowe służą do rażenia celów powierzchniowych (podpociski odłamkowe, chemiczne, zapalające) lub punktowych (podpociski przeciwpancerne).

Odmianą bomb kasetowych są bomby zawierające miny przeciwpiechotne, samouzbrajające się po określonym czasie od zrzucenia. Są one zakazane przez międzynarodowe konwencje.

Spis treści 1 Zakaz używania bomb kasetowych 2 Produkcja bomb kasetowych w Polsce 3 Kraje, które wykorzystywały amunicję kasetową 4 Kraje które produkowały amunicję kasetową 5 Kraje posiadające zapasy amunicji kasetowej 6 Historia użycia 7 Przypisy 8 Zobacz też

[edytuj] Zakaz używania bomb kasetowych

30 maja 2008 podczas konferencji w Dublinie 111 państw poparło zakaz używania bomb kasetowych. Od głosu wstrzymała się m.in. Polska, mająca na wyposażeniu kilka typów bomb kasetowych RBK, LBKas-250, ZK-300^[1]. Do dziś (czerwiec 2011) Polska, obok między innymi Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin, nie została sygnatariuszem konwencji i nie jest zobowiązana zakazem.

Papież Benedykt XVI powiedział 4 kwietnia 2009 roku: "W dziesięć lat od wejścia w życie konwencji o zakazie tej broni i po niedawnym rozpoczęciu składania podpisów pod konwencją zakazującą używania amunicji kasetowej, pragnę zachęcić kraje, które jeszcze tego nie uczyniły, by bez wahania podpisały tego ważne instrumenty humanitarnego prawa międzynarodowego, które od początku popiera Stolica Apostolska. Wyrażam również moje poparcie dla każdej inicjatywy, mającej na celu niezbędną pomoc ofiarom tej niszczycielskiej broni." ^[2]

[edytuj] Produkcja bomb kasetowych w Polsce

Polscy producenci amunicji kasetowej należą do grupy kapitałowej Bumar:

• "DEZAMET" Zakłady Metalowe S.A. - amunicja kasetowa: ZK-300, 98mm amunicja moździerzowa kasetowa ^[3][4]

• „BELMA" Bydgoskie Zakłady Elektromechaniczne S.A. - kasety minowe z minami narzutowymi MN-123^[5]

• "KRAŚNIK" Zakłady Metalowe Sp. z o.o. - Zakład specjalizuje się w produkcji łusek do broni kasetowej. Produkuje m.in. pociski moździerzowe kaliber 98 mm, pociski artyleryjskie kaliber 122 mm. W 2009 roku firma podpisała kontrakt z Bułgarskim kontrahentem o wartości 8 mln złotych. Zamówienia z MON są na poziomie 10%. ^[6]
• Fabryka Produkcji Specjalnej Sp. z o.o. w Bolechowie - 122-milimetrowe dalekonośne artyleryjskie pociski rakietowe z głowicami kasetowymi odłamkowo-burzącymi Hesyt-1, FENIKS-Z do wyrzutni WR-40 Langusta. Rakiety rodziny Feniks-Z polskie wojsko kupuje od 2004 roku, tylko w 2009 roku fabryka wyprodukowała na zamówienie Resortu obrony 350 sztuk. ^[7][8]

[edytuj] Kraje, które wykorzystywały amunicję kasetową

Co najmniej piętnaście krajów wykorzystywało amunicję kasetową w historii (od czasu utworzenia Organizacji Narodów Zjednoczonych). Wszystkie te narody posiadają jeszcze zapasy te amunicji. ^[9] Kraje, które podpisały Deklarację z Wellington, zgadzając się co do zasady z zakazem bomb kasetowych, wymienione są pogrubione.

Azerbejdżan  Etiopia  Erytrea  Francja  Gruzja  Izrael

Libia  Maroko  Holandia  Nigeria  Rosja  Arabia Saudyjska

Republika Południowej Afryki/ Związek Południowej Afryki[10]  Serbia  Sudan  Stany Zjednoczone  Polska

Tadżykistan  Tajlandia  Wielka Brytania

Ponadto co najmniej trzy kraje, które już nie istnieją (ZSRR, Jugosławia i Rodezja), używały bomb kasetowych.

[edytuj] Kraje które produkowały amunicję kasetową

Co najmniej 31 krajów produkowało amunicję kasetową w historii (od czasu utworzenia Organizacji Narodów Zjednoczonych). Niektóre produkują ją do chwili obecnej. Kraje, które podpisały Deklarację z Wellington, zgadzając się co do zasady z zakazem bomb kasetowych, wymienione są pogrubione.

Argentyna  Brazylia  Bułgaria  Chile  Chiny  Tajwan[11]  Egipt  Francja  Niemcy  Grecja  Indie

Iran  Irak  Izrael  Włochy  Japonia  Korea Północna  Korea Południowa

Pakistan  Polska  Rumunia  Rosja  Serbia  Singapur  Słowacja

Republika Południowej Afryki  Hiszpania  Szwecja  Turcja  Wielka Brytania  Stany Zjednoczone

[edytuj] Kraje posiadające zapasy amunicji kasetowej

W 2008 r. w co najmniej 76 krajach przechowywane są zapasy amunicji kasetowej. Kraje, które podpisały Deklarację z Wellington, zgadzając się co do zasady zakazu bomb kasetowych, wymienione są pogrubione.

Algieria  Angola  Austria  Azerbejdżan  Bahrajn  Białoruś  Bośnia i Hercegowina  Brazylia  Bułgaria  Chile  Chiny  Chorwacja  Kuba  Czechy  Dania  Ekwador  Egipt  Estonia[12]  Erytrea  Etiopia

Finlandia  Francja  Gruzja  Niemcy  Grecja  Gwinea  Gwinea Bissau  Węgry  Indie  Indonezja  Izrael  Włochy  Japonia  Jordania 22x20px Kazachstan  Korea Północna  Korea Południowa

Kuwejt  Libia  Mołdawia  Mongolia  Czarnogóra  Maroko  Holandia  Nigeria  Oman  Pakistan  Peru  Polska  Portugalia  Rumunia  Rosja  Arabia Saudyjska  Serbia  Singapur  Słowacja

Republika Południowej Afryki[13]  Hiszpania  Sudan  Słowenia [14]  Szwecja  Szwajcaria  Syria  Turcja  Turkmenistan  Uganda  Ukraina  Zjednoczone Emiraty Arabskie  Wielka Brytania  Stany Zjednoczone  Uzbekistan  Jemen  Zimbabwe

[edytuj] Historia użycia

• Europa, II wojna światowa, 1939 -1945
• Wietnam, Laos, Kambodża, 1957-1975
• Liban, 1978

Izrael użył bomb kasetowych podczas agresji na Liban. Były to CBU-58. ^{[15] [16]}

• 1982 r. Falklandy

Podczas wojny o Falklandy-Malwiny Wielka Brytania użyła bomb kasetowych BL755 zrzucanych przez Sea Harriera. ^[17]

• Liban, 1982

Izrael użył bomb kasetowych CBU-58 do atakowania celów cywilnych m.in. w Bejrucie. Ponieważ były to pociski wyprodukowane i sprzedane przez USA a Izrael złamał umowy podpisane przy zakupie broni, wszczęte zostało dochodzenie Kongresu Stanów Zjednoczonych. Administracja Ronalda Reagana wprowadziła embargo na dostawy broni kasetowej do Izraela. Zniesiono je jednak już po sześciu latach. ^{[16] [18]}

• Libia, 1986

Podczas nalotów lotniczych na Libię (operacja Vicinity of Libya oraz El Dorado Canyon) McDonnell Douglas F/A-18 Hornet oraz LTV A-7 Corsair II należące do USA zrzuciły Mk-20 Rockeye ^[19] na Libijskie statki oraz zbombardowały tymi bombami kasetowymi Beninę.^[20] Na pamiątkę bombardowań ustawiono pomnik Pięść zgniatająca amerykański samolot myśliwski.

• 1990 r. Irak

Podczas wojny w Zatoce Perskiej USAF zrzuciły 1105 bomb CBU-89^[21].

• Górski Karabach, 1992-1994
• Czeczenia, 1995

Podczas I wojny czeczeńskiej Rosja 3 stycznia 1995 r. zbombardowała czeczeńską miejscowość Szali z bomb kasetowych. ^{[22] [23]}

• Chorwacja, 1995

W maju 1995 r. z samobieżnej wyrzutni Orkan Serbowie ostrzelali rakietami 262mm z bombami kasetowymi^[24] Zagrzeb^[25]. Zginęło kilkanaście osób, a 131 zostało rannych. O odpowiedzialność za atak oskarżony został Milan Martić^[26], Milan Čeleketić ^[27] oraz gen. Momczilo Periszić ^[28]

• Bośnia i Hercegowina, 1995

Podczas Operacji Deliberate Force NATO 30 sierpnia 1995 roku należący do sił powietrznych USA samolot A-10A zrzucił bombę kasetową CBU-87B/B ^[29] na stanowisko moździerza artyleryjskiego należącego do bośniackich Serbów.^[30]

• Serbia i Czarnogóra, 1999
• Czeczenia, 1999-2000
• Afganistan, 2001
• Irak, 2003
• Liban, 2006
• Gruzja, 2008
• Strefa Gazy, 2008/2009
• Tajlandia-Kambodża, 2011
• Libia, 2011

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• pocisk kasetowy
• szrapnel