5 października jest 278. (w latach przestępnych 279.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 87 dni.
- imieniny obchodzą: Apolinary, Bartłomiej, Charytyna, Donat, Eutychiusz, Faust, Faustyna, Flawia, Flawiana, Galla, Justyn, Konstancjusz, Maur, Placyd, Rajmund, Tulia, Wiktoryn i Igor.
- Portugalia – Święto Republiki
- Vanuatu – Święto Konstytucji
- międzynarodowe – Światowy Dzień Nauczyciela (święto proklamowane przez UNESCO)
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2], obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 610 – Herakliusz został koronowany na cesarza bizantyjskiego.
- 1056 – Henryk IV Salicki został królem niemieckim.
- 1285 – Na tron Francji wstąpił Filip IV Piękny.
- 1550 – W Chile założono miasto Concepción.
- 1563 – Podpisano w Kopenhadze sojusz polsko-duński na mocy którego oba państwa zobowiązały się wspólnie wystąpić przeciwko Szwecji i Rosji.
- 1582 – Ze względu na reformę kalendarza gregoriańskiego tego dnia nie było w Italii, Hiszpanii, Portugalii i Polsce.
- 1665 – Założono uniwersytet w Kilonii.
- 1762 – W Wiedniu odbyła się premiera opery Orfeusz i Eurydyka Christopha Willibalda Glucka.
- 1789 – Rewolucja francuska: odbył się marsz kobiet na Wersal w wyniku którego król Ludwik XIV powrócił do Paryża i zaakceptował Deklarację Praw Człowieka i Obywatela i konstytucję.
- 1795 – W Paryżu doszło do nieudanej próby zamachu stanu rojalistów przeciwko Konwentowi Narodowemu.
- 1813 – Wojna brytyjsko-amerykańska: bitwa pod Moraviantown.
- 1817 – W Brukseli skradziono rzeźbę Manneken pis.
- 1864 – Kalkuta: 60 tys. osób zginęło po uderzeniu cyklonu.
- 1869 – W Glasgow zwodowano statek Otago, jedyny żaglowiec, który prowadził w latach 1888-1889 jako kapitan pisarz Józef Konrad Korzeniowski.
- 1889 – Niemiecki kartograf Hans Meyer i austriacki przewodnik Ludwik Purtscheller dokonali pierwszego wejścia na Kilimandżaro.
- 1892 – W trakcie strzelaniny po napadzie na bank w Coffeyville w stanie Kansas, zginęli wszyscy, oprócz jednego, członkowie gangu Daltonów.
- 1904 – Wojna rosyjsko-japońska: rozpoczęła się bitwa nad Sha He.
- 1905 – Wilbur Wright odbył rekordowy 39-minutowy lot samolotowy pokonując 24,5 mili.
- 1908:
- 1910 – Portugalia została proklamowana republiką.
- 1914 – Esad Pasza Toptani ogłosił się w Tiranie naczelnym wodzem armii i szefem rządu Albanii.
- 1916 – Oddano do użytku kolejowy Most Chabarowski nad rzeką Amur.
- 1917 – Prezydent Woodrow Wilson podpisał dekret zezwalający Polakom z USA formować swoją armię, do czego doszło w kanadyjskim Tadeusz Kosciuszko Camp.
- 1921:
- W Liechtensteinie przyjęto nową konstytucję wprowadzającą ustrój monarchii konstytucyjnej w miejsce dotychczasowej monarchii absolutnej.
- W Londynie założono PEN Club.
- 1925 – Rozpoczęła się konferencja w Locarno.
- 1930 – Zmierzający do Indii brytyjski sterowiec R101 rozbił się na terenie Francji; zginęło 48 osób.
- 1934:
- 1938 – Prezydent Czechosłowacji Edvard Beneš ustąpił ze stanowiska.
- 1946 – Zakończył się 1. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Cannes.
- 1947 – Prezydent Harry S. Truman wygłosił apel, aby Amerykanie zrezygnowali z jedzenia mięsa przez kilka dni w tygodniu, a zaoszczędzone środki można by było przekazać głodującym mieszkańcom Europy.
- 1948:
- 1954 – Włochy i Jugosławia podpisały porozumienie dzielące Wolne Terytorium Triestu.
- 1958 – Francuska Afryka Zachodnia rozpadła się na odrębne republiki autonomiczne.
- 1959 – Amerykański atomowy okręt podwodny USS Seadragon zderzył się z wielorybem, uszkadzając jedną ze śrub napędowych.
- 1961:
- 1962:
- 1964 – 57 osób uciekło do Berlina Zachodniego tunelem wydrążonym pod Murem Berlińskim.
- 1966 – Doszło do stopienia rdzenia w eksperymentalnym reaktorze atomowym w Detroit.
- 1967 – W nocy z 4 na 5 października u wybrzeży kanadyjskiej prowincji Nowa Szkocja spadł duży, niezidentyfikowany obiekt (incydent w Shag Harbour).
- 1969 – BBC wyemitowała premierowy odcinek Latającego cyrku Monty Pythona.
- 1970 – Separatyści z Frontu Wyzwolenia Quebecu uprowadzili w Montrealu brytyjskiego dyplomatę Jamesa Richarda Crossa.
- 1972 – Bangladesz i Tajlandia nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1973 – W Monachium podpisano Konwencję o udzielaniu patentów europejskich.
- 1974:
- W przeprowadzonych przez IRA zamachach bombowych na dwa puby w angielskim Guildford zginęło 5 osób, 65 zostało rannych.
- W Waseca (Minnesota) Amerykanin Dave Kunst zakończył pieszą wyprawę dookoła świata.
- 1975 – Południowoafrykańska wojna graniczna: bitwa pod Norton de Matros.
- 1980 – W RFN odbyły się wybory parlamentarne.
- 1983 – Czeski astronom Antonín Mrkos odkrył planetoidę 9007 James Bond.
- 1984 – Rozpoczęła się misja STS-41-G wahadłowca Discovery z pierwszym kanadyjskim astronautą na pokładzie.
- 1985 – zamachy na turystów izraelskich w Egipcie (7 zabitych) i Tunezji (5 zabitych i 2 rannych).
- 1986 – Zachodnia prasa opublikowała zdradzone przez Mordechaja Vanunu informacje o izraelskim programie broni atomowej.
- 1988:
- 1989 – XIV Dalajlama Tenzin Gjaco został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla.
- 1991 – W katastrofie indonezyjskiego samolotu wojskowego C-130 Hercules pod Dżakartą zginęło 137 osób.
- 1992 – Lennart Meri został wybrany na prezydenta Estonii.
- 1994 – 48 członków sekty Zakon Świątyni Słońca w Szwajcarii i 5 w Kanadzie popełniło zbiorowe samobójstwo.
- 1995 – Przyjęto flagę Macedonii.
- 1999 – W wyniku zderzenia pociągów w Londynie zginęło 31 osób, 523 zostały ranne.
- 2000 – Odbyły się masowe demonstracje w Belgradzie mające zmusić prezydenta Slobodana Miloševicia do ustąpienia.
- 2001 – Na Florydzie zmarł fotoedytor tabloidu Sun, pierwsza z 5 śmiertelnych ofiar zarażonych bakteriami wąglika, rozsyłanych drogą pocztową do instytucji publicznych po zamachach z 11 września.
- 2003 – Achmad Kadyrow został wybrany na prezydenta Czeczenii.
- 2004 – Monako zostało przyjęte do Rady Europy.
- 2009 – 5 osób zginęło w samobójczym zamachu na biuro Światowego Programu Żywnościowego (WFP) w stolicy Pakistanu Islamabadzie.
[edytuj] Urodzili się
- 1520 – Alessandro Farnese, włoski kardynał, protektor Królestwa Polskiego przy Stolicy Apostolskiej (zm. 1589)
- 1609 – Paul Fleming, niemiecki poeta (zm. 1640)
- 1641 – Markiza de Montespan, kochanka króla Francji Ludwika XIV (zm. 1707)
- 1658 – Maria z Modeny, królowa Anglii i Szkocji, żona Jakuba II Stuarta (zm. 1718)
- 1713 – Denis Diderot, francuski pisarz, filozof, encyklopedysta (zm. 1784)
- 1781 – Bernard Bolzano, czeski matematyk, filozof, teolog (zm. 1848)
- 1789 – Leon Przyłuski, polski duchowny katolicki, arcybiskup poznański, prymas Polski (zm. 1865)
- 1818 – (lub 1819) Jón Thoroddsen, islandzki pisarz (zm. 1868)
- 1829 – Chester Arthur, amerykański polityk, prezydent USA (zm. 1886)
- 1855 – Max Filke, niemiecki kompozytor muzyki liturgicznej (zm. 1911)
- 1864 – Louis Lumière, francuski chemik (zm. 1948)
- 1874 – Alfred Chłapowski, polski ziemianin, polityk, minister, ambasador (zm. 1940)
- 1878 – Ryszard Ordyński, polski reżyser, scenarzysta filmowy (zm. 1953)
- 1879 – Peyton Rous, amerykański patolog, laureat Nagrody Nobla (zm. 1970)
- 1887 – René Cassin, francuski prawnik, laureat Nagrody Nobla (zm. 1976)
- 1904 – Franciszek Klon, polski pisarz (zm. 1983)
- 1909:
- 1911 – Zbigniew Czeczot-Gawrak, polski filmoznawca, historyk i teoretyk filmu, publicysta i wykładowca uniwersytecki (zm. 2009)
- 1913 – Marian Woyna Orlewicz, polski biegacz narciarski (zm. 2011)
- 1914 – Elfriede Kaun, niemiecka lekkoatletka (zm. 2008)
- 1916 – Stetson Kennedy, amerykański dziennikarz, obrońca praw człowieka, pisarz (zm. 2011)
- 1917 – Magda Szabó, węgierska pisarka (zm. 2007)
- 1919:
- 1921 – Wanda Kruszewska, polska aktorka
- 1922:
- 1924 – Andrzej Wolski, polski harcerz, żołnierz Szarych Szeregów i AK (zm. 2011)
- 1925
- 1929:
- 1930:
- 1931:
- 1933 – Diane Cilento, australijska aktorka (zm. 2011)
- 1935 – Oswald Wiener, austriacki pisarz, teoretyk językoznawstwa
- 1936 – Václav Havel, czeski pisarz, polityk, prezydent Czechosłowacji i Czech (zm. 2011)
- 1939 – Marie Laforêt, francuska piosenkarka, aktorka
- 1941:
- 1943 – Andrzej Litwornia, polski historyk literatury, eseista (zm. 2006)
- 1944:
- 1946 – Kjell Johansson, szwedzki tenisista stołowy (zm. 2011)
- 1947 – Brian Johnson, brytyjski wokalista
- 1948 – Zoran Živković, serbski pisarz
- 1949 – Zygmunt Garłowski, polski piłkarz (zm. 2008)
- 1950 – Jeff Conaway, amerykański aktor (zm. 2011)
- 1951 – Adam Ferency, polski aktor
- 1952:
- 1953:
- 1954 – Bob Geldof, irlandzki wokalista, kompozytor
- 1955 – Michał Lorenc, polski kompozytor, twórca muzyki filmowej
- 1956 – Siergiej Trietiakow, rosyjski funkcjonariusz służb specjalnych (zm. 2010)
- 1957 – Bernie Mac, amerykański aktor (zm. 2008)
- 1958 – Brent Jett, amerykański astronauta
- 1960:
- 1961 – Piotr Morawiec, polski gitarzysta, członek grupy Kult
- 1962:
- 1963 – Krzysztof Król, polski polityk, poseł na Sejm RP, dziennikarz, informatyk, publicysta
- 1965:
- 1966:
- 1967:
- 1970:
- 1971:
- 1972 – Grant Hill, amerykański koszykarz
- 1974 – Robert Mateja, polski skoczek narciarski
- 1975:
- 1976 – Ramzan Kadyrow, czeczeński polityk, prorosyjski premier i prezydent Czeczenii
- 1977:
- 1978 – James Valentine, amerykański gitarzysta zespołu Maroon 5
- 1979:
- 1980
- 1983 – Jesse Eisenberg, amerykański aktor pochodzenia polskiego
- 1984:
- 1985 – Nicola Roberts, angielska wokalistka zespołu Girls Aloud
- 578 – Justyn II, cesarz bizantyjski (ur. ok. 520)
- 877 – (lub 6 października) Karol II Łysy, król zachodniofrankijski (ur. 823)
- 1056 – Henryk III, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego (ur. 1017)
- 1214 – Alfons VIII Szlachetny, król Kastylii i Leónu (ur. 1155)
- 1285 – Filip III Śmiały, król Francji (ur. 1245)
- 1512 – Zofia Jagiellonka, królewna polska, księżniczka litewska, margrabina na Ansbach i Bayreuth (ur. 1464)
- 1565 – Lodovico Ferrari, włoski matematyk (ur. 1522)
- 1743 – Henry Carey, angielski pisarz, kompozytor (ur. 1687)
- 1763 – August III Sas, elektor Saksonii, król Polski (ur. 1696)
- 1805 – Charles Cornwallis, brytyjski administrator kolonialny, dowódca (ur. 1738)
- 1813 – Tecumseh, wódz Szaunisów (ur. 1768)
- 1837 – Hortensja de Beauharnais, królowa Holandii, żona króla Ludwika Bonapartego (ur. 1783)
- 1861 – Antoni Melchior Fijałkowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup warszawski (ur. 1778)
- 1880 – Jacques Offenbach, niemiecki kompozytor, twórca klasycznej operetki (ur. 1819)
- 1918 – Roland Garros, francuski lotnik (ur. 1888)
- 1927 – Sam Warner, amerykański przedsiębiorca, współzałożyciel wytwórni filmowej Warner Bros. (ur. 1887)
- 1933 – Renée Adorée, francusko-amerykańska aktorka (ur. 1898)
- 1938:
- 1954 – Florent Alpaerts, belgijski kompozytor (ur. 1876)
- 1960 – Alfred Kroeber, amerykański antropolog kulturowy (ur. 1876)
- 1967 – Clifton Williams, amerykański astronauta (ur. 1932)
- 1973:
- 1976 – Lars Onsager, amerykański fizyk, chemik, matematyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1903)
- 1979 – Zygmunt Hertz, polski pisarz (ur. 1908)
- 1992 – Eddie Kendricks, amerykański piosenkarz (ur. 1939)
- 1995 – Mieczysław Pszon, polski dziennikarz (ur. 1915)
- 1996:
- 2000 – Leopold Barschandt, austriacki piłkarz (ur. 1925)
- 2001:
- 2003:
- 2004:
- 2005:
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011:
Przypisy
