4 stycznia jest 4. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 361 (w latach przestępnych 362) dni.
- Imieniny obchodzą: Aniela, Benedykta, Dafroza, Dobromir, Doroteusz, Elżbieta, Eugeniusz, Fereol, Grzegorz, Krystiana, Rygobert, Suligost, Angelika i Tytus.
- Birma – Święto Niepodległości
- Samoa – urodziny króla
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2] obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 46 p.n.e. – Wojny domowe Rzymu: porażka Juliusza Cezara z Tytusem Labienusem w bitwie pod Ruspiną.
- 275 – Eutychian został papieżem.
- 871 – Anglosasi pod wodzą króla Ethelreda I pokonali duńskich i norweskich najeźdźców w bitwie pod Reading.
- 1248:
- 1254 – Wilhelm z Rubruk, flamandzki misjonarz i podróżnik, posłujący z ramienia króla Francji Ludwika IX, został przyjęty na audiencji w stolicy imperium mongolskiego Karakorum przez wielkiego chana Mongke.
- 1642 – Król Karol I Stuart wraz z 400 żołnierzami zaatakował budynek angielskiego parlamentu w nieudanej próbie aresztowania pięciu przywódców opozycji.
- 1698 – Spłonęła rezydencja monarchów brytyjskich – pałac Whitehall.
- 1717 – Zjednoczone Prowincje Niderlandów, Wielka Brytania i Francja zawarły w Hadze sojusz antyhiszpański.
- 1798 – Miluza związana do tej pory z kantonami szwajcarskimi została przyłączona do Francji.
- 1847 – Samuel Colt sprzedał amerykańskiemu rządowi pierwszą partię rewolwerów własnej konstrukcji.
- 1852 – Na Atlantyku, 150 km na południowy-zachód od Wysp Scilly w trakcie swego dziewiczego rejsu z Southampton do Indii Zachodnich eksplodował i zatonął brytyjski parowiec RMS Amazon; zginęło 104 pasażerów i członków załogi.
- 1854 – William McDonald odkrył Wyspy McDonalda na południowym Oceanie Indyjskim.
- 1870 – W Buenos Aires założono dziennik La Nación.
- 1880 – Brytyjski podróżnik Edward Whymper zdobył najwyższy szczyt Ekwadoru, wulkan Chimborazo (6267 m).
- 1881 – Powstała japońska żandarmeria wojskowa Kempeitai.
- 1884 – W Londynie założono lewicowe Towarzystwo Fabiańskie.
- 1888 – W Japonii ustanowiono Order Drogocennej Korony.
- 1894 – Zawarto sojusz francusko-rosyjski zwany dwuporozumieniem.
- 1896 – Utah jako 34. stan dołączyło do Unii.
- 1904 – Arthur Barclay został prezydentem Liberii.
- 1911 – Maria Skłodowska-Curie zgłosiła swoją kandydaturę do Akademii Francuskiej.
- 1918 – Rosja Radziecka uznała niepodległość Finlandii.
- 1923 – Włodzimierz Lenin sporządził testament w którym zamieścił sugestię odsunięcia Józefa Stalina od władzy.
- 1926:
- 1933 – W pałacyku barona Kurta von Schroedera w Kolonii odbyły się tajne negocjacje Adolfa Hitlera i byłego kanclerza Franza von Papena, pośrednika prezydenta Paula von Hindenburga, w wyniku których Hitler został kanclerzem koalicyjnego rządu NSDAP i DNVP.
- 1936 – W Nowym Jorku opublikowano pierwszą listę przebojów opartą na liczbie sprzedanych płyt (Billboard).
- 1940 – Podpisano polsko-francuską umowę o utworzeniu na terenie Francji polskich jednostek wojskowych.
- 1941 – Bitwa o Anglię: najcięższe, dwunastogodzinne bombardowanie Bristolu.
- 1947 – Ukazało się pierwsze wydanie niemieckiego tygodnika Der Spiegel.
- 1948:
- 1951:
- 1954 – W Duisburgu zainstalowano pierwsze w Niemczech parkometry.
- 1958:
- 1959 – Radziecka sonda kosmiczna Łuna 1 minęła powierzchnię Księżyca w odległości 6 tys. km.
- 1960:
- 1962 – Organizacja Państw Amerykańskich zniosła sankcje dyplomatyczne wobec Dominikany.
- 1965 – Z kosmodromu Bajkonur wystrzelono sondę księżycową Sputnik 25. Z powodu awarii rakiety nośnej pozostała na orbicie Ziemi i następnego dnia spłonęła w atmosferze.
- 1964:
- 1966 – W Taszkencie rozpoczęły się indyjsko-pakistańskie negocjacje pokojowe.
- 1969 – Hiszpania zwróciła Maroku enklawę Ifni.
- 1970:
- 1978 – W sfałszowanym wg opozycji referendum w Chile 78% głosujących miało się opowiedzieć za kontynuacją władzy i przeprowadzanych reform przez Augusto Pinocheta.
- 1979:
- 1980 – W reakcji na radziecką interwencję w Afganistanie prezydent USA Jimmy Carter ogłosił wprowadzenie sankcji polityczno-gospodarczych wobec ZSRR.
- 1989 – Około 100 km od libijskiego wybrzeża 2 amerykańskie myśliwce F-14 zestrzeliły 2 libijskie MiGi-23.
- 1990 – 350 osób zginęło, a ponad 700 zostało rannych w zderzeniu pociągów w Pakistanie.
- 1992 – ChRL i Tadżykistan nawiązały stosunki dyplomatyczne.
- 1994 – Litwa złożyła wniosek o przyjęcie do NATO.
- 1996 – Dokonano oblotu amerykańskiego śmigłowca rozpoznawczego RAH-66 Comanche.
- 1997 – Prezydent Czech Václav Havel ożenił się po raz drugi, z aktorką Dagmar Veškrnovą.
- 1998 – Valdas Adamkus wygrał wybory prezydenckie na Litwie.
- 1999:
- 2000 – 19 osób zginęło w zderzeniu pociągów pasażerskich w południowo-zachodniej Norwegii.
- 2003 – W zamachu przeprowadzonym przez islamskich rebeliantów w Theniet el-Abed w Algierii zginęło 43 żołnierzy, a 19 zostało rannych.
- 2004:
- 2005:
- 2006 – Premier Izraela Ariel Szaron doznał ciężkiego udaru mózgu, po którym zapadł w śpiączkę. Jego obowiązki przejął wicepremier Ehud Olmert.
- 2007 – Nancy Pelosi została pierwszą w historii kobietą-spikerem Izby Reprezentantów USA.
- 2008 – Odwołano Rajd Dakar z obawy przed atakami terrorystycznymi w Mauretanii.
- 2009 – W samobójczym zamachu bombowym przed szyicką świątynią w Bagdadzie zginęło co najmniej 40 osób, w tym 16 irańskich pielgrzymów.
- 2010 – W Dubaju oficjalnie otwarto najwyższy wieżowiec na świecie Burdż Chalifa (828 m).
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
[edytuj] Urodzili się
- 1077 – Zhezong, cesarz Chin (zm. 1100)
- 1334 – Amadeusz VI Zielony Hrabia, hrabia Sabaudii (zm. 1383)
- 1341 – Wat Tyler, angielski przywódca rewolty ludowej (zm. 1381)
- 1581 – James Ussher, irlandzki duchowny anglikański, arcybiskup Armagh (zm. 1656)
- 1643 – Isaac Newton, angielski fizyk, matematyk, astronom (zm. 1727)
- 1710 – Giovanni Battista Pergolesi, włoski kompozytor, skrzypek, organista (zm. 1736)
- 1729 – Joachim Chreptowicz, sekretarz wielki litewski, marszałek Trybunału Litewskiego, podkanclerzy litewski, kanclerz wielki litewski (zm. 1812)
- 1731 – Karl von Zedlitz, pruski polityk (zm. 1793)
- 1737 – Louis-Bernard Guyton de Morveau, francuski chemik, polityk (zm. 1816)
- 1746 – Dominique Vivant Denon, baron, francuski podróżnik, archeolog, egiptolog, dyplomata (zm. 1825)
- 1776 – Bernardino Drovetti, włoski polityk, dyplomata (zm. 1852)
- 1778 – Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki, polski polityk, członek Rady Najwyższej Tymczasowej Księstwa Warszawskiego, minister skarbu Królestwa Polskiego (zm. 1846)
- 1784 – François Rude, francuski rzeźbiarz (zm. 1855)
- 1785 – Jacob Grimm, niemiecki pisarz (zm. 1863)
- 1809:
- 1813:
- 1839 – Carl Humann, niemiecki inżynier budownictwa drogowego, archeolog (zm. 1896)
- 1848 – Katsura Tarō, japoński polityk, premier Japonii (zm. 1913)
- 1857 – Émile Cohl, francuski reżyser filmowy (zm. 1938)
- 1864 – Georges Albert Smith, brytyjski reżyser filmowy (zm. 1959)
- 1866 – Joel Hastings Metcalf, amerykański astronom (zm. 1925)
- 1872 – Maksymilian Tytus Huber, polski inżynier mechanik, profesor i rektor Politechniki Lwowskiej (zm. 1950)
- 1874 – Josef Suk, czeski kompozytor, skrzypek (zm. 1935)
- 1878 – Tadeusz Godlewski, polski fizyk (zm. 1921)
- 1881 – Wilhelm Lehmbruck, niemiecki rzeźbiarz (zm. 1919)
- 1882 – Yoshijirō Umezu, japoński dowódca wojskowy, generał (zm. 1949)
- 1888 – Walther Kossel, niemiecki fizyk, chemik, profesor Politechniki Gdańskiej (zm. 1956)
- 1893 – Yone Minagawa, japońska rekordzistka długowieczności (zm. 2007)
- 1895 – Michał Dadlez, polski filolog, historyk polskiej literatury, poeta (zm. 1965)
- 1896 – André Masson, francuski malarz, grafik (zm. 1987)
- 1900:
- 1901 – Marian Spoida, polski piłkarz, trener piłkarski (zm. 1940)
- 1902 – John McCone, amerykański polityk, dyrektor CIA (zm. 1991)
- 1903 – Georg Elser, niemiecki stolarz, sprawca zamachu na Adolfa Hitlera (zm. 1945)
- 1904 – Volf Bergraser, francuski szachista (zm. 1986)
- 1905 – Sterling Holloway, amerykański aktor (zm. 1992)
- 1906 – Stefan Rachoń, polski kompozytor, dyrygent (zm. 2001)
- 1909:
- 1912 – Henryk Panas, polski pisarz (zm. 1985)
- 1913 – Malietoa Tanumafili II, król Samoa (zm. 2007)
- 1914 – Jean-Pierre Vernant, francuski historyk (zm. 2007)
- 1915:
- 1916:
- 1919 – Rudolf Gołębiowski, polski aktor (zm. 2000)
- 1920 – William Colby, amerykański prawnik, dyrektor CIA (zm. 1996)
- 1920 – Robert Lamoureux, francuski aktor, reżyser filmowy
- 1921:
- 1922:
- 1924 – Antoni Marianowicz, polski pisarz, satyryk, tłumacz (zm. 2003)
- 1925 – Veikko Hakulinen, fiński biegacz narciarski, biathlonista (zm. 2003)
- 1926 – Mieczysław Kazimierczuk, polski ekonomista, polityk, minister nauki, szkolnictwa wyższego i techniki
- 1928:
- 1929 – Amitai Etzioni, amerykański socjolog
- 1930 – Edmund Głuchowski, polski pisarz, scenarzysta filmowy
- 1931:
- 1932:
- 1933:
- 1934 – Rudolf Schuster, słowacki polityk, prezydent Słowacji
- 1935 – Floyd Patterson, amerykański bokser (zm. 2006)
- 1936:
- 1937:
- 1939 – Zbigniew Framer, polski piosenkarz
- 1940:
- 1941:
- 1942 – John McLaughlin, angielski gitarzysta jazzowy zespołu The Mahavishnu Orchestra
- 1945:
- 1946:
- Marek Borowski, polski ekonomista, polityk, wicepremier, minister finansów, wicemarszałek i marszałek Sejmu
- Daniela Jaworska, polska lekkoatletka, oszczepniczka
- Jerzy Skrzypczyk, polski perkusista zespołu Czerwone Gitary
- Henryk Tomasik, polski duchowny katolicki, biskup ordynariusz radomski
- 1947:
- 1948 – Eugeniusz Wycisło, polski polityk, poseł na Sejm RP
- 1951 – Barbara Cochran, amerykańska narciarka alpejska
- 1952 – Juryj Zacharanka, białoruski polityk, generał, minister spraw wewnętrznych (zag. 1999)
- 1953:
- 1954:
- 1955 – Mark Hollis, brytyjski muzyk zespołu Talk Talk
- 1956:
- 1957:
- 1958 – Julian Sands, angielski aktor
- 1959 – Vanity, kanadyjska aktorka, piosenkarka
- 1960:
- 1961 – Dariusz Król, polski reżyser filmów dokumentalnych
- 1962:
- 1963:
- 1964:
- 1965:
- 1966 – Ladislav Maier, czeski piłkarz, bramkarz
- 1969 – Cammy Potter, amerykańska snowboardzistka (zm. 2004)
- 1970:
- 1971:
- 1972 – John Ruiz, amerykański bokser pochodzenia portorykańskiego
- 1973:
- 1974:
- 1975:
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- 1981:
- 1982:
- 1983 – Geworg Dawtjan, ormiański sztangista
- 1984:
- 1985:
- 1986:
- 1987:
- 1988:
- 1989:
- 1990:
- 1991 – Pascal Bodmer, niemiecki skoczek narciarski
- 1995 – María Isabel, hiszpańska piosenkarka
- 1108 – Gertruda Mieszkówna, żona wielkiego księcia kijowskiego Izjasława I, córka Mieszka II Lamberta (ur. ok. 1025)
- 1139 – Amico, włoski duchowny katolicki, benedyktyn, kardynał, opat San Vincenzo al Volturno (ur. ?)
- 1206 – Szymon II Lotaryński, książę Lotaryngii (ur. 1140)
- 1248 – Sancho II, król Portugalii (ur. 1207)
- 1256 – Bernard Spanheim, książę Karyntii (ur. 1176 lub 1181)
- 1309 – Aniela z Foligno, błogosławiona, włoska mistyczka (ur. ok. 1248)
- 1424 – Muzio Attendolo Sforza, włoski kondotier, założyciel dynastii Sforzów (ur. 1369)
- 1695 – François Henri de Montmorency-Bouteville, książę, francuski dowódca wojskowy, marszałek Francji (ur. 1628)
- 1701 – Ernst Rüdiger von Starhemberg, austriacki dowódca wojskowy, generał, przewodniczący Nadwornej Rady Wojennej (ur. 1638)
- 1707 – Ludwik Wilhelm Badeński, margrabia Badenii (ur. 1655)
- 1752 – Gabriel Cramer, szwajcarski matematyk, fizyk (ur. 1704)
- 1761 – Stephen Hales, angielski botanik, fizjolog (ur. 1677)
- 1782 – Jacques-Ange Gabriel, francuski architekt (ur. 1698)
- 1786 – Moses Mendelssohn, niemiecki filozof (ur. 1729)
- 1791 – Étienne Maurice Falconet, francuski rzeźbiarz (ur. 1716)
- 1793 – Bengt Lidner, szwedzki poeta (ur. 1757)
- 1821 – Elizabeth Ann Seton, amerykańska święta (ur. 1774)
- 1825 – Ferdynand I Burbon, król Sycylii i król Neapolu, król Obojga Sycylii (ur. 1751)
- 1841 – Thomas Rickman, angielski architekt (ur. 1776)
- 1845 – Louis Léopold Boilly, francuski malarz, litograf (ur. 1761)
- 1877 – Cornelius Vanderbilt, amerykański przedsiębiorca (ur. 1794)
- 1880 – Anselm Feuerbach, niemiecki malarz (ur. 1829)
- 1886 – Michał Czajkowski, polski pisarz, powstaniec listopadowy (ur. 1804)
- 1891 – Aleksander Guttry, polski polityk, powstaniec listopadowy (ur. 1813)
- 1896 – Joseph Hubert Reinkens, niemiecki duchowny starokatolicki, biskup, profesor i rektor Uniwersytetu Wrocławskiego (ur. 1821)
- 1905 – Paul Henry, francuski optyk, astronom (ur. 1848)
- 1913 – Alfred von Schlieffen, niemiecki dowódca wojskowy, feldmarszałek (ur. 1833)
- 1919 – Georg von Hertling, hrabia, niemiecki polityk, premier Prus, kanclerz Niemiec (ur. 1843)
- 1920 – Benito Pérez Galdós, hiszpański pisarz (ur. 1843)
- 1928 – Karol Jankowski, polski architekt, profesor Politechniki Warszawskiej (ur. 1868)
- 1934 – Antonina Bronicz-Iłowiecka, polska aktorka (ur. ?)
- 1939 – Julian Eberhardt, polski inżynier komunikacji, polityk, minister kolei żelaznych (ur. 1866)
- 1941 – Henri Bergson, francuski pisarz, filozof, laureat Nagrody Nobla (ur. 1859)
- 1942:
- 1943:
- 1944 – Kaj Munk, duński duchowny luterański, dramaturg (ur. 1898)
- 1952 – Constant Permeke, belgijski malarz, rzeźbiarz (ur. 1886)
- 1955 – Clyde Bruckman, amerykański reżyser filmowy (ur. 1894)
- 1957 – Theodor Körner, austriacki polityk, prezydent Austrii (ur. 1873)
- 1960:
- 1961 – Erwin Schrödinger, austriacki fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1887)
- 1962 – Hans Lammers, niemiecki prawnik, działacz nazistowski, szef Kancelarii III Rzeszy (ur. 1879)
- 1965 – Thomas Stearns Eliot, brytyjski pisarz, laureat Nagrody Nobla (ur. 1888)
- 1966 – Lucjana Bracka, polska aktorka (ur. 1897)
- 1967:
- 1968 – Armando Castellazzi, włoski piłkarz (ur. 1904)
- 1975 – Carlo Levi, włoski pisarz, malarz (ur. 1902)
- 1976:
- 1979:
- Karol Kord, polski pisarz, satyryk, autor tekstów piosenek, grafik, karykaturzysta (ur. 1917)
- Vincent Korda, brytyjski scenograf filmowy pochodzenia węgierskiego (ur. 1897)
- 1981 – Stefan Śródka, polski aktor (ur. 1910)
- 1985 – Anatol Gupieniec, łódzki historyk, historyk sztuki, muzealnik, numizmatyk (ur. 1914)
- 1986:
- 1988 – Henryk Liburski, polski aktor (ur. ?)
- 1989 – Kazimierz Brusikiewicz, polski aktor (ur. 1926)
- 1990 – Vladimir Ussachevsky, amerykański kompozytor pochodzenia rosyjskiego (ur. 1911)
- 1991:
- 1994 – Rahul Dev Burman, indyjski kompozytor, twórca muzyki filmowej (ur. 1939)
- 1996:
- 1997 – Aleksander Sokołowski, polski aktor, pedagog (ur. 1933)
- 2001 – Tadeusz Olechowski, polski polityk, minister handlu zagranicznego, minister spraw zagranicznych (ur. 1926)
- 2002 – Ada Falcón, argentyńska aktorka, tancerka, piosenkarka (ur. 1905)
- 2003 – Conrad Hall, amerykański operator filmowy (ur. 1926)
- 2004:
- 2005:
- 2006 – Maktum ibn Raszid al-Maktum, emir Dubaju, premier Zjednoczonych Emiratów Arabskich (ur. 1946)
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010:
- 2011:
- Zofia Bystrzycka, polska pisarka (ur. 1922)
- Chryzant, rosyjski duchowny prawosławny, metropolita Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego (ur. 1937)
- Mick Karn, angielski muzyk, kompozytor, basista formacji Japan (ur. 1958)
- Coen Moulijn, holenderski piłkarz (ur. 1937)
- Gerry Rafferty, szkocki piosenkarz, kompozytor (ur. 1947)
- Jerzy S. Sito, polski pisarz, poeta, tłumacz (ur. 1934)
- 2012 – Jerzy Gnatowski, polski malarz (ur. 1929)
Przypisy