14 września jest 257. (w latach przestępnych 258.) dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostaje 108 dni.
- imieniny obchodzą: Albert, Bernard, Jan, Matern, Piotr, Racigniew, Radomira, Salustia, Siemomysł, Szymon, Wiktor.
- Autokefaliczny Kościół Prawosławny – początek Nowego Roku Kościelnego 7520 (na rok 2011) od stworzenia świata
- Nikaragua – Rocznica bitwy pod San Jacinto
- wspomnienia i święta w Kościele katolickim[1][2], obchodzą:
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 81 – Domicjan został cesarzem rzymskim.
- 1115 – Zwycięstwo krzyżowców nad Turkami seldżuckimi w bitwie pod Sarminem.
- 1180 – Wojna Genpei: bitwa pod Ishibashiyamą (Japonia).
- 1509 – W trzęsieniu ziemi w Konstantynopolu zginęło około 13 tys. osób.
- 1515 – Wojny włoskie: zwycięstwo wojsk francuskich nad szwajcarskimi w bitwie pod Marignano.
- 1607 – Po klęsce w wojnie dziewięcioletniej z Anglikami, 99 irlandzkich arystokratów wypłynęło z portu Rathmullan, udając się na emigrację do Hiszpanii.
- 1752 – Imperium Brytyjskie przyjęło kalendarz gregoriański.
- 1758 – Brytyjska wojna z Francuzami i Indianami: zwycięstwo Francuzów w bitwie o Fort Duquesne.
- 1793 – Wojska prusko-brunszwickie pokonały rewolucyjną armię francuską w bitwie pod Pirmasens.
- 1812 – Napoleon Bonaparte wkroczył do Moskwy, wybuchł pożar miasta.
- 1814 – Francis Scott Key napisał tekst pieśni Gwiaździsty Sztandar, będącej obecnie hymnem USA.
- 1829 – Rosja i Turcja zawarły pokój w Adrianopolu.
- 1847 – Wojna amerykańsko-meksykańska: wojska amerykańskie zajęły miasto Meksyk.
- 1901 – Zmarł ranny w zamachu z 6 września prezydent USA William McKinley. Dotychczasowy wiceprezydent Theodore Roosevelt został zaprzysiężony na 26. prezydenta.
- 1911 – Premier Rosji Piotr Stołypin został śmiertelnie postrzelony w Kijowie przez eserowca Dymitra Bogrowa i zmarł po 4 dniach.
- 1914 – I wojna światowa: bitwa pod Trindade między brytyjskim krążownikiem pomocniczym RMS Carmania i jego niemieckim odpowiednikiem SMS Cap Trafalgar, zakończona zatopieniem jednostki niemieckiej.
- 1917:
- 1921 – Reprezentacja Hondurasu w piłce nożnej przegrała w swym pierwszym meczu na wyjeździe z Gwatemalą 1:10.
- 1923 – Miguel Primo de Rivera został dyktatorem Hiszpanii.
- 1930 – NSDAP z wynikiem 18 % zajęła drugie miejsce w wyborach do Reichstagu.
- 1934 – Założono linie lotnicze Aeroméxico.
- 1941 – W hiszpańskiej Maladze otwarto Stadion La Rosaleda.
- 1943 – Dobri Bożiłow został premierem Bułgarii.
- 1944 – Front zachodni: wojska amerykańskie wyzwoliły holenderskie Maastricht.
- 1946 – W referendum na Wyspach Owczych większość głosujących opowiedziała się za pozostaniem w unii z Danią.
- 1952 – Saëb Salam został premierem Libanu.
- 1954 – Na poligonie w Tocku pod Czkałowem (obecnie Orenburg) Armia Czerwona przeprowadziła manewry z użyciem bomby atomowej, narażając na napromieniowanie 45 tys. żołnierzy i więźniów.
- 1958 – Zwodowano holenderski transatlantyk SS Rotterdam.
- 1960 – Państwa eksportujące ropę naftową założyły OPEC.
- 1968 – Została wystrzelona radziecka sonda księżycowa Zond 5.
- 1970 – Papież Paweł VI podjął decyzję o rozwiązaniu Gwardii Palatyńskiej.
- 1975 – Elizabeth Ann Seton została pierwszą amerykańską świętą, kanonizowaną przez papieża Pawła VI.
- 1978 – Wystrzelono radziecką sondę Wenus Wenera 12.
- 1979 – Został obalony i zamordowany prezydent Afganistanu Nur Mohammed Taraki; nowym prezydentem został Hafizullah Amin.
- 1980 – Odsłonięto Pomnik Katyński w Toronto
- 1981 – Papież Jan Paweł II wydał encyklikę Laborem exercens.
- 1982 – Prezydent Libanu Beszir Dżemajel został zamordowany przez prosyryjskiego bojówkarza.
- 1986 – 5 osób zginęło, a 26 zostało rannych w zamachu bombowym w porcie lotniczym Kimpo w Seulu, dokonanym przez agentów północnokoreańskich.
- 1990 – Komunistyczna Partia Łotwy zmieniła nazwę na Łotewska Demokratyczna Partia Pracy.
- 1997 – W katastrofie kolejowej w środkowoindyjskim stanie Madhya Pradesh zginęło około 100 osób.
- 1998 – Jan Paweł II wydał encyklikę Fides et ratio.
- 1999 – Kiribati, Nauru i Tonga zostały przyjęte do ONZ.
- 2000:
- 2003:
- 2005:
- 2007:
- 2008:
- 2009 – Norweska Partia Pracy premiera Jensa Stoltenberga wygrała wybory parlamentarne.
[edytuj] Urodzili się
- 1580 – Francisco de Quevedo y Villegas, hiszpański pisarz (zm. 1645)
- 1737 – Michael Haydn, austriacki kompozytor (zm. 1806)
- 1750 – (lub 4 września) Friedrich von Buxhoeveden, rosyjski generał, uczestnik wojen napoleońskich (zm. 1811)
- 1769 – Alexander von Humboldt, niemiecki przyrodnik, podróżnik (zm. 1859)
- 1817 – Theodor Storm, niemiecki pisarz (zm. 1888)
- 1848 – Filippo Camassei, włoski duchowny katolicki, kardynał, łaciński Patriarcha Jerozolimy (zm. 1921)
- 1859:
- 1862 – Zofia Stankiewicz, polska malarka, graficzka (zm. 1955)
- 1869 – Franciszek Bardel, polski prawnik, adwokat, minister rolnictwa i dóbr państwowych (zm. 1941)
- 1884 – Ludomir Sawicki, polski geograf, podróżnik (zm. 1928)
- 1886:
- 1888 – Jan Samsonowicz, polski geolog, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Warszawskiego (zm. 1959)
- 1890 – Jadwiga Halina Gallowa, polska aktorka, reżyserka teatralna (zm. 1974)
- 1898 – Hal Wallis, amerykański producent filmowy (zm. 1986)
- 1901 – Andriej Własow, radziecki generał, założyciel Rosyjskiej Armii Wyzwoleńczej (zm. 1946)
- 1903 – Maria Żabczyńska, polska aktorka (zm. 1981)
- 1904 – Eugeniusz Rawski, polski aktor (zm. 1975)
- 1906 – Bronisław Brok, polski poeta, autor tekstów piosenek, aktor, reżyser filmowy (zm. 1975)
- 1908 – Aleksander Kowalski, polski działacz komunistyczny, poseł na Sejm PRL (zm. 1951)
- 1910 – Rolf Liebermann, szwajcarski kompozytor (zm. 1999)
- 1913:
- 1914:
- 1916:
- 1918:
- 1920:
- 1921:
- 1924:
- 1925 – Wiktor Zin, polski architekt, rysownik, profesor Politechniki Krakowskiej (zm. 2007)
- 1926:
- 1927:
- 1928:
- 1929 – Stanisław Grabowski, polski reżyser filmów dokumentalnych, pedagog (zm. 2000)
- 1930 – Jerzy Bereś, polski rzeźbiarz, plastyk
- 1934 – Andrzej Kozak, polski aktor
- 1935:
- 1936 – Ferid Murad, amerykański farmakolog, laureat Nagroda Nobla
- 1938 – Marcin Stajewski, polski scenograf
- 1943 – Marcos Valle, brazylijski wokalista, instrumentalista, producent muzyczny
- 1944 – Günter Netzer, niemiecki piłkarz
- 1945:
- 1947:
- 1948 – Robert Taylor, amerykański lekkoatleta, sprinter (zm. 2007)
- 1949 – Fred Smith, amerykański gitarzysta zespołu MC5 (zm. 1994)
- 1950:
- 1951 – Jacek Żuk-Żukowski, polski operator filmowy
- 1952 – Zbigniew Kotecki, polski reżyser i operator filmów animowanych
- 1954:
- 1955 – Waldemar Głuchowski, polski aktor
- 1956:
- 1957 – Hans Heller, niemiecki aktor
- 1958 – John Herrington, amerykański astronauta
- 1959:
- 1960:
- 1961:
- 1964:
- 1965:
- 1965 – Lawon Wolski, białoruski wokalista zespołu N.R.M.
- 1966 – Iztok Puc, słoweński piłkarz ręczny (zm. 2011)
- 1967:
- 1968 – Josef Pröll, austriacki polityk
- 1970:
- 1971:
- 1973:
- 1974:
- 1975 – Romain Poite, francuski sędzia rugby
- 1976:
- 1977:
- 1978:
- 1979:
- 1980:
- Ayọ, niemiecka piosenkarka pochodzenia nigeryjsko-romskiego
- Luis Horna, peruwiański tenisista
- 1981:
- 1983 – Amy Winehouse, angielska piosenkarka (zm. 2011)
- 1984 – Gonzalo Castro Irizábal, urugwajski piłkarz
- 1985 – Vanessa Fernandes, portugalska triathlonistka
- 1986 – Steven Naismith, szkocki piłkarz
- 1987:
- 1988 – Georgina Tarasiuk, polska piosenkarka
- 1989 – Logan Henderson, amerykański aktor i piosenkarz
- 1993 – Jarosław Żerebuch, ukraiński szachista
- 9 p.n.e. – Druzus Starszy, rzymski wódz, pasierb cesarza Augusta (ur. 38 p.n.e.)
- 23 – Druzus Młodszy, rzymski wódz (ur. 13 p.n.e.)
- 407 – Jan Chryzostom, święty, patriarcha Konstantynopola (ur. ok. 350)
- 775 – Konstantyn V Kopronim, cesarz bizantyjski (ur. ok. 718)
- 891 – Stefan V (VI), papież (ur. ?)
- 1321 – (lub 13 września) Dante Alighieri, włoski poeta (ur. 1265)
- 1523 – Hadrian VI, papież (ur. 1459)
- 1605 – Jan Tarnowski, polski duchowny katolicki, arcybiskup gnieźnieński, prymas Polski (ur. 1550)
- 1638 – John Harvard, amerykański duchowny, założyciel Uniwersytetu Harvarda (ur. 1607)
- 1712 – Giovanni Cassini, włoski astronom (ur. 1625)
- 1815 – Jan Dufresse, francuski misjonarz, biskup, męczennik, święty katolicki (ur. 1750)
- 1821 – Stanisław Kostka Potocki, polski polityk, pisarz, historyk, prezes Rady Stanu i Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego, prezes Senatu Królestwa Polskiego (ur. 1755)
- 1836 – Aaron Burr, amerykański polityk, wiceprezydent USA (ur. 1756)
- 1851 – James Fenimore Cooper, amerykański pisarz (ur. 1789)
- 1901 – William McKinley, amerykański polityk, prezydent USA (ur. 1843)
- 1921 – Jarogniew Drwęski, polski polityk, prezydent Poznania (ur. 1875)
- 1927 – Isadora Duncan, amerykańska tancerka (ur. 1877)
- 1928 – Jan Zawidzki, polski fizyk, chemik, profesor i rektor PW, minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego (ur. 1866)
- 1936 – Irving Thalberg, amerykański producent filmowy (ur. 1899)
- 1937 – Tomáš Garrigue Masaryk, czeski polityk, prezydent Czechosłowacji (ur. 1850)
- 1942 – Amelia Rotter-Jarnińska, polska aktorka (ur. 1879)
- 1944 – Polegli w powstaniu warszawskim:
- Alicja Czerwińska, polska łączniczka, żołnierz AK (ur. 1926)
- Dawid Goldman, żołnierz AK, podchorąży (ur. ?)
- Jan Kozubek, polski żołnierz AK, porucznik (ur. 1915)
- Mikołaj Majewski, polski generał (ur. 1880)
- Jerzy Niedzielski, polski żołnierz AK, podchorąży (ur. 1924)
- Bożenna Rażniewska, polska łączniczka, żołnierz AK (ur. 1925)
- Irena Schirtładze, polska sanitariuszka, żołnierz AK (ur. 1928)
- Zdzisław Wasserberger, żołnierz AK, podchorąży (ur. 1925)
- 1951 – Fritz Busch, niemiecki dyrygent (ur. 1890)
- 1959 – Maria Wojciechowska, pierwsza dama Polski (ur. 1869)
- 1964 – Wasilij Grossman, rosyjski pisarz (ur. 1905)
- 1966:
- 1967 – Emil Chaberski, polski aktor, reżyser filmowy (ur. 1891)
- 1978 – Zenon Kosidowski, polski pisarz (ur. 1898)
- 1979 – Nur Mohammed Taraki, afgański pisarz, polityk, prezydent Afganistanu (ur. 1916)
- 1980 – Edward Kozikowski, polski pisarz (ur. 1891)
- 1982:
- 1984 – Janet Gaynor, amerykańska aktorka (ur. 1906)
- 1985 – Antoni Koncman, polski kolejarz, działacz PTTK (ur. 1902)
- 1991 – Mieczysław Czechowicz, polski aktor (ur. 1930)
- 1993 – Geo Bogza, rumuński krytyk literacki, poeta, dziennikarz (ur. 1908)
- 1995 – Bogusz Bilewski, polski aktor (ur. 1930)
- 1996 – Ryszard Pietruski, polski aktor (ur. 1922)
- 1999 – Leon Śliwiński, polski działacz konspiracyjny we Francji w okresie II wojny światowej (ur. 1915)
- 2000:
- 2004:
- 2005:
- 2006 – Mickey Hargitay, węgierski aktor, kulturysta (ur. 1926)
- 2007:
- 2008:
- 2009:
- 2010 – Maria Probosz, polska aktorka (ur. 1961)
- 2011 – Rudolf Mössbauer, niemiecki fizyk, laureat Nagrody Nobla (ur. 1929)
Przypisy
